"Goed IHD-compromis maar impact op landbouw toch zwaar"

Met de stemming in het Vlaams Parlement over het nieuw Natuurdecreet is de kogel wat de instandhoudingsdoelstellingen (IHD) voor natuur betreft definitief door de kerk. Boerenbond nam meer dan vijf jaar deel aan het overleg daarover en reageert dan ook positief op het behaalde akkoord. Het akkoord moet de basis vormen van een plan dat de Europese natuurdoelstellingen realiseert maar de negatieve gevolgen voor de landbouw zo veel als mogelijk beperkt. De impact op landbouw is tweeërlei: IHD legt beslag op landbouwgrond en hypothekeert de vergunningen van bedrijven nabij natuurbeschermingszones.

Meer dan vijf jaar geleden startte het overleg rond de instandhoudingsdoelstellingen. Op die manier geeft Vlaanderen uitvoering aan het Natura 2000-beleid van de Europese Unie. Elk lidstaat moet immers een bijdrage leveren aan de creatie van een Europees netwerk van hoogkwalitatieve natuur. De impact op de landbouwsector is volgens Boerenbond zwaar, vanwege ruimtebeslag en veranderingen in het vergunningenbeleid.

De instandhoudingsdoelstellingen kunnen niet allemaal gerealiseerd worden in de bestaande natuurgebieden. Uitbreidingsdoelstellingen zullen in belangrijke mate ook gerealiseerd moeten worden op landbouwgronden. Daarom was voor Boerenbond de focus op Europese natuur zeer belangrijk, terwijl Natuurpunt tijdens het besluitvormingsproces verdedigde dat de toegenomen aandacht voor de Europese gebieden niet ten koste mag gaan van de bedreigde soorten en vegetaties die niet op een Europese lijst staan.

Verregaande gevolgen van IHD zijn er behalve voor het landbouwareaal ook voor het vergunningenbeleid. “Ervaringen uit het buitenland leren dat vooral de stikstofproblematiek zwaar kan wegen. Daarom is onder meer een programmatische aanpak stikstof (PAS) noodzakelijk om te zorgen voor een evenwichtig beleid op dit vlak”, aldus Boerenbond.  De landbouwsector is verantwoordelijk voor ongeveer één vierde van de stikstofbijdrage op de betreffende natuurgebieden, maar ook mobiliteit, industrie en stikstof afkomstig uit het buitenland zijn mee verantwoordelijk. In het geval van stikstof uit het buitenland is dat zelfs zo voor 50 procent van de depositie. “De aanpak van de stikstofproblematiek mag dus niet enkel gericht zijn op de landbouwsector.”

Het is de landbouworganisatie echter duidelijk dat op een behoorlijk aantal landbouwbedrijven, louter wegens hun ligging, een zware hypotheek wordt gelegd. De Standaard maakt gewag van een 100-tal veebedrijven dat bedreigd wordt door een vergunningenstop aan het eind van de lopende vergunning omdat ze de nabij gelegen natuurgebieden te zwaar belasten met stikstof. Boerenbond is altijd blijven hameren op voldoende middelen voor een flankerend beleid of herstructureringsbeleid. De Vlaamse regering heeft dit ook in haar beslissing meegenomen zodat bedrijven die moeten stoppen, vergoed zullen worden.

Het compromis dat nu goedgekeurd is rond de instandhoudingsdoelstellingen (IHD) en bijbehorende programmatische aanpak stikstof (PAS) maakt dat belangrijke stappen vooruit gezet worden in het natuurbeleid, zonder de belangen van de socio-economische actoren uit het oog te verliezen. De beslissing van de Vlaamse regering voldoet aan een groot deel van de eisen van Boerenbond. De landbouworganisatie staat dus achter het IHD-akkoord, ook in het besef dat er nu rechtszekerheid is voor het leeuwendeel van de landbouwbedrijven in Vlaanderen.

Ook met het compromis van de regering over de graslanden in de Polderstreek heeft Boerenbond vrede. “Er zal een ontwerpkaart worden vastgesteld tot aanwijzing van de te beschermen historisch permanente graslanden. Deze kaart wordt onderworpen aan een openbaar onderzoek waarna de Vlaamse regering de kaart definitief vaststelt en bepaalt voor welke graslanden er een verbod of vergunningsplicht voor het wijzigen van de vegetatie van toepassing is. Ondertussen komt er geen moratorium”, zet voorzitter Vanthemsche uiteen.

De regering lijkt het fragiele evenwicht tussen landbouw en natuur mooi bewaard te hebben met het compromis over de poldergraslanden. Anders valt moeilijk te verklaren dat naast Boerenbond ook Vogelbescherming Vlaanderen en diens recent opgerichte werkgroep S.O.S. Kustpolders vrede hebben met het compromis. Voorman Jan Rodts lijkt alleen spijt te hebben van het jarenlange wachten op een duidelijke regeringsbeslissing. Natuurpunt reageert voorzichtiger omdat de finale beslissing over de verkiezingen wordt getild. “De problematiek is dus niet van de baan maar er is wel een stap vooruit gezet.”

Net zoals Boerenbond geeft Natuurpunt aan dat er bij de verdere uitwerking van de programmatische aanpak stikstof (PAS) nog lastige knopen moeten worden doorgehakt. “We staan daar nog maar aan het begin van een jarenlang traject”, aldus Natuurpunt. Voor de natuurvereniging is duidelijk dat er veel meer stikstof uitgestoten wordt dan het systeem kan dragen: “Dé hamvraag is dan ook hoe we de socio-economische ontwikkelingen in Vlaanderen kunnen doen passen binnen deze grenzen. Dit toont nog maar eens aan dat de beleidsmakers de fundamentele debatten over het mobiliteit- en transportbeleid en het beleid inzake voedselproductie en -consumptie niet voor zich uit kunnen blijven schuiven.”