Gemeenten krijgen extra middelen voor zwerfvuil, ook boeren vragen compensatie
nieuwsVlaamse steden en gemeenten ontvangen voortaan jaarlijks zo’n 61 miljoen euro extra om zwerfvuil aan te pakken. Dat geld is afkomstig van producenten die sinds dit jaar verplicht bijdragen aan de opruimkosten van afval in de publieke ruimte. Volgens Boerenbond reikt het probleem van zwerfvuil echter verder dan straten en pleinen: ook landbouwgronden en teelten worden ermee geconfronteerd. De organisatie pleit er daarom voor om een deel van de middelen ook naar landbouwers te laten doorstromen.
De Europese SUP-richtlijn (Single Use Plastics) verplicht lidstaten om de milieu-impact van plastic wegwerpproducten te verminderen. In België gebeurt dat via de Uitgebreide Producentenverantwoordelijkheid (UPV), binnen een interregionaal samenwerkingsakkoord tussen Vlaanderen, Wallonië en Brussel. Sinds 20 april zijn fabrikanten van onder meer drank- en voedselverpakkingen, vochtige doekjes en tabaksproducten met filters wettelijk verplicht financieel bij te dragen aan de inzameling en opruiming van zwerfafval.
“We passen een helder principe toe: de vervuiler betaalt”, zegt Vlaams minister van Omgeving en Landbouw Jo Brouns (cd&v). “Wie producten op de markt brengt die vaak als zwerfvuil eindigen, moet mee opdraaien voor de kosten om onze straten, parken en pleinen proper te houden.” De nieuwe regeling vervangt eerdere vrijwillige afspraken.
71,5 miljoen euro voor Vlaanderen
Voor Vlaanderen wordt de bijdrage van producenten geraamd op ongeveer 71,5 miljoen euro per jaar. Dat bedrag vertegenwoordigt bijna de helft van de totale zwerfvuilkosten, in 2021 geraamd op 164 miljoen euro.
Van die middelen gaat ongeveer 61 miljoen euro rechtstreeks naar de Vlaamse steden en gemeenten. Volgens Brouns kunnen lokale besturen daarmee hun aanpak verder versterken. “De strijd tegen zwerfvuil kost lokale besturen handenvol geld”, aldus de minister. “Met deze middelen kunnen steden en gemeenten hun aanpak verder opschalen: meer opruimacties, beter beheer van vuilnisbakken en gerichte sensibilisering.” De overige 10,5 miljoen euro dient voor de vergoeding van opruim- en beleidskosten bij provincies en Vlaamse agentschappen.
"Zwerfvuil treft ook landbouw"
Boerenbond verwelkomt het principe dat producenten meebetalen voor de maatschappelijke kosten van zwerfvuil, maar wijst tegelijk op een belangrijke blinde vlek. “Zwerfvuil stopt niet aan de rand van de openbare weg”, klinkt het. “Afval dat door gebruikers van de publieke ruimte wordt weggegooid, belandt ook in akkers, weiden en teelten, waar landbouwers vandaag vaak op eigen kosten opruimen.”
De landbouworganisatie voert momenteel overleg met de betrokken actoren om te bekijken of een deel van de financiële middelen ook naar landbouwers kan vloeien. Ook de Vlaamse Vereniging voor Steden en Gemeenten staat niet afwijzend tegenover dat idee. De organisatie liet weten dat het voorstel om landbouwers mee op te nemen in deze financieringslogica “het onderzoeken waard” is.
