Geen ruilverkaveling voor Wellen en haar fruittelers

De Vlaamse Landmaatschappij past op dit moment het ontwerp aan van het ruilverkavelingsplan Wellen. De plaatselijke fruittelers waren bezorgd over de herverkaveling, waarna ook het gemeentebestuur afhaakte wegens “niet wenselijk” en “budgettair niet haalbaar”. Daardoor verdwijnt het grootste gedeelte van Wellen uit de ruilverkaveling en omvat het nieuwe plan nog 800 hectare. 

Zoals elke ruilverkaveling, wil ook ruilverkaveling Wellen de agrarische structuur verbeteren. Dit gebeurt onder meer door het vergroten van de kavels en het verbeteren van de wegen door middel van heraanleg en verharding. Tegelijk wordt er - in evenwicht met de landbouwkundige verbeteringen - gezocht naar mogelijkheden om bij te dragen aan natuur- en landschapszorg, zorg voor cultuurhistorie, recreatief medegebruik, enz.

De voorbije maanden werd een eerste voorstel van ruilverkavelingsplan afgetoetst met betrokken besturen, organisaties, belanghebbenden en bewoners. Het secretariaat van de ruilverkaveling, de Vlaamse Landmaatschappij, ontving vele opmerkingen en standpunten, welke ondertussen verwerkt zijn door de coördinatiecommissie van de ruilverkaveling.

De meeste opmerkingen komen van fruittelers en andere landbouwers die bezorgd zijn over de herverkaveling en vrezen dat een nieuwe situatie van vandaag op morgen zal opgelegd worden zonder rekening te houden met hun specifieke teeltbehoeften en -technieken. “Nochtans is zo’n herverkaveling een overlegproces van verschillende jaren”, stelt VLM gerust, “waarbij alle eigenaars en gebruikers, dus zeker de landbouwers, sterk betrokken worden en al van in het begin hun wensen kunnen doorgeven.” De meerjarige duur van gans het proces laat bijvoorbeeld toe om appelboomgaarden te ruilen die uit productie gaan.

Uiteindelijk komt men tot een compromis dat voor zo veel mogelijk belanghebbenden voor het geheel van hun percelen landbouweconomisch voordelig is en voor niemand globaal genomen een achteruitgang is. Pas na verschillende tussentijdse openbare onderzoeken wordt de verkaveling definitief. De Vlaamse Landmaatschappij gaat uitvoerig in op de procedure omdat er in Wellen effectief een grondige bijsturing van de originele plannen komt. De gemeente Wellen besloot namelijk om niet deel te nemen aan de ruilverkaveling zodat het grootste gedeelte van haar grondgebied uit de plannen verdwijnt.

De coördinatiecommissie spreekt van een gemiste kans “omdat de noodzaak voor herverkaveling en wegenverbetering in dit kleinschalige fruitrijke gebied erg groot is”. Heel wat kleine perceeltjes bieden maar plaats aan enkele rijen fruitbomen. Toch stonden de fruittelers zelf weigerachtig tegenover het ruilen van appel- en perenplantages die jarenlang, en in het geval van peren generaties lang, productief blijven.

Het project wordt nu omgedoopt tot ‘ruilverkaveling Hoepertingen’ en situeert zich behalve in die deelgemeente van Borgloon ook op het grondgebied van het kleinere Kuttekoven. Door het afhaken van Wellen verkleint het projectgebied van een bruto-oppervlakte van 1.600 hectare (inclusief bebouwing) naar een netto-oppervlakte van 800 hectare open ruimte. 

Ook de maatregel ‘fruitspoor als functionele fietsverbinding’ wordt niet behouden in het plan. Hiermee beslist de coördinatiecommissie in te gaan op de vraag van veel bewoners om hun privacy niet te verstoren door een fietspad achter hun tuinen. Bovendien wenst ze dat het nieuwe ontwerp zo veel mogelijk afgestemd wordt op de wensen en behoeften van deze bewoners. Daarom organiseerde de Vlaamse Landmaatschappij met de inwoners van Kuttekoven een workshop om de ontwerpschetsen verder te verfijnen.

Dit najaar werkt VLM alle wijzigingen verder uit en bezorgt zij het nieuwe plan nog eind dit jaar aan het kabinet van de minister. Na een voorlopige goedkeuring van minister Schauvliege kan het milieueffectenrapport voor het ruilverkavelingsgebied worden opgestart. Pas dan gaan het ruilverkavelingsplan, het MER en de definitieve blokgrens samen in openbaar onderzoek.