Europa legt gebruik neonicotinoïden sterk aan banden

Vandaag besliste het beroepscomité van de Europese Commissie over het verdere gebruik van neonicotinoïden. Europa laat het gebruik nog toe, zij het in zeer beperkte mate. "De grootste impact zal in Vlaanderen gevoeld worden in de kleinere teelten waar vandaag geen alternatief voor handen is", zegt Boerenbond. Daarom vraagt de landbouworganisatie om heel snel werk te maken van bruikbare alternatieven.

Er komt een tijdelijk verbod op drie soorten pesticiden die gevaarlijk zijn voor de gezondheid van bijen. De drie neonicotinoïden zullen niet gebruikt mogen worden in granen en andere, voor bijen aantrekkelijke gewassen. De meeste Europese lidstaten zijn voor, maar konden maandag geen voldoende grote meerderheid voor het voorstel van de Europese Commissie vinden. Daardoor kwam de bal in het kamp van de Commissie te liggen, die haar tekst doordrukt.

Clothianidine, thiamethoxam en imidacloprid mogen in de toekomst enkel nog gespoten worden in periodes waarin bijen niet actief zijn. Ze worden enkel nog toegelaten voor professioneel gebruik, wat betekent dat particulieren ze niet meer in de handel zullen vinden. Het product kan nog wel in boomgaarden gebruikt worden, maar enkel na de bloeiperiode. Zaadbehandeling met de drie producten is eveneens verboden. Planten die in serres worden gekweekt, kunnen nog wel behandeld worden.

Kathleen Van Brempt, Europees parlementslid voor sp.a, had een volledig verbod naar eigen zeggen beter gevonden, maar kan leven met het compromis. "Vooral omdat de lidstaten hebben moeten weerstaan aan de machtige pesticidenlobby die de laatste maanden kosten noch moeite heeft gespaard om het voorstel te kelderen."

Voor Van Brempts collega in het halfrond Bart Staes (Groen), kan het moratorium enkel maar een eerste stap zijn. "Een volledige ban op alle neonicotinoïden is essentieel om de instorting van onze bijenkolonies te voorkomen", zegt hij. "En alleen een volledige ban zal de blootstelling van andere insecten, vogels en amfibieën aan deze systemische stoffen die lang in bodem en water actief blijven en hun weg vinden naar de nectar en pollen, voorkomen."

Op Europees niveau heeft België de maatregelen de voorbije weken actief gesteund. Van zodra er voldoende nieuwe wetenschappelijke en technische gegevens zijn, zal de Commissie het moratorium opnieuw bekijken. Dit gebeurt ten laatste twee jaar na de inwerkingtreding.

Het feit dat Europa niet besliste om een totaalverbod in te voeren, zorgt er volgens Boerenbond voor dat neonicotinoïden nog een rol kunnen blijven spelen in een duurzame gewasbescherming van een aantal gewassen. Zo blijft het gebruik van neonicotinoïden toegelaten op niet-bloeiende gewassen zoals suikerbieten. Ook het gebruik in serres of op bepaalde gewassen na de bloei blijft toegelaten, bijvoorbeeld in een aantal sierteeltgewassen en fruit.

Tot spijt van Boerenbond worden er echter geen verdere uitzonderingsmaatregelen voorzien voor het "onmisbaar gebruik" in kleine teelten zoals erwten en vlas, waarvoor er momenteel geen alternatieven zijn. "En wordt er onvoldoende rekening gehouden met een aantal risicobeperkende maatregelen die vandaag reeds worden toegepast." Boerenbond vraagt om snel bruikbare alternatieven te ontwikkelen.

Om het probleem van de bijensterfte aan te pakken, zal volgens Boerenbond bijkomend onderzoek  en een integrale aanpak nodig zijn in overleg met alle betrokken partijen. Dat de Commissie vandaag een aantal toepassingen van gewasbeschermingsmiddelen schrapt hoewel de bijensterfte het gevolg is van een combinatie van factoren (varroamijt, klimaat, biodiversiteitsverlies, enz.) stemt Boerenbond bezorgd.
 
Meer info: Neonicotinoids