Eigenaar Hedwigepolder bezorgt politici kopbrekens

Eind 2005 tekenden de Vlaamse en de Nederlandse overheid eindelijk de vier Scheldeverdragen. Vlaanderen slaakte een diepe zucht van opluchting. De droom van een diepere Westerschelde, die de haven van Antwerpen toegankelijk moet maken voor grotere zeeschepen, zou eindelijk uitkomen, na tientallen jaren van onderhandelingen, vertragingsmanoeuvres en tegenprestaties. De vier verdragen moeten niet alleen leiden tot een diepere Schelde, ze bevatten ook een reeks natuurherstelprojecten en bijkomende maatregelen om het overstromingsgevaar in te dijken.

Vlaanderen heeft begin dit jaar al ingestemd met de verdragen, Nederland moet nu snel volgen, want in de afspraak is vastgelegd dat de werkzaamheden van de Schelde nog dit jaar starten. Althans, als ook de eigenaar van een stuk grond dat als compensatie voor de diepere Westerschelde aan de zee teruggegeven moet worden, alsnog overstag gaat. Een akkoord over zijn lap grond vormt het allerlaatste politieke obstakel voor de verdieping van de Westerschelde.

En laat die eigenaar nu geen Nederlander zijn, maar uitgerekend een Belg, en nog wel een Belg met een baggerbedrijf. Gery De Cloedt, de eigenaar van de Group De Cloedt, die actief is in onder meer de betonsector en de baggerindustrie, is de trotse eigenaar van de Hedwigepolder, een gebied van 300 hectare op de linkeroever van de Westerschelde, dat al generaties lang eigendom is van zijn familie. De Cloedt heeft er twintig pachters aan het werk en wil zijn familie-eigendom niet verkopen, al was het maar omdat hij er zelf graag jaagt.

In april deed de Nederlandse Dienst Landelijk Gebied een officieel bod op het Nederlandse deel van de polder, maar zonder resultaat. De Cloedt is niet geïnteresseerd, niet in vervangende grond of in welke financiële vergoeding dan ook. En dat is voor Nederland een probleem. In Vlaanderen gaat dat een stuk makkelijker. De Vlaamse regering heeft afgelopen mei beslist om het Belgische deel van de Hedwigepolder te onteigenen. Maar de Hedwigepolder ligt voor het overgrote deel op Nederlands grondgebied en daar ligt onteigening van grond heel gevoelig.

De emoties lopen nog verder op als onteigenen ook nog gebeurt om vervolgens stukken kostbaar landgoed - dat door de eeuwen heen zo moeizaam op de zee is veroverd - weer te moeten afstaan aan zee. Ontpolderen druist bij de Zeeuwen in tegen alles waarvoor ze generaties lang hebben gezwoegd. Er zijn dan ook spontaan actiegroepen ontstaan en handtekeningacties georganiseerd, en in september is er zelfs een heuse volksvergadering van bezorgde Zeeuwen in de openlucht van de Hedwigepolder gehouden.

Een meerderheid van de Zeeuwen, zo blijkt uit onderzoek, is regelrecht tegen ontpolderen. Vorig jaar kon in verkiezingstijd dan ook geen enkele Nederlandse politicus in Zeeland komen zonder mooie beloftes over de polder te doen. Zelfs premier Balkenende suste de Zeeuwen in die tijd met de belofte dat het "allemaal wel goed komt". Er werd zelfs een motie aangenomen door de Tweede Kamer, waarin het het kabinet werd verboden om landbouwgrond van boeren te kopen voor de ontpoldering. De motie kreeg volop steun van Balkenendes eigen partij, het CDA.

De Nederlandse christendemocraten, een partij die sterk staat bij de landbouwers, kunnen instemmen met een verkoop op vrijwillige basis. Maar ze weigeren landbouwgrond te laten onteigenen voor ontpolderingsprojecten vanwege natuurherstel. "Veel Zeeuwen hebben moeite met ontpolderen om daarmee een probleem van de Belgische zuiderburen op te lossen. De natuurwaarden in de Westerschelde staan al onder druk door het intensievere gebruik van dit vaarwater als gevolg van de ligging van Antwerpen. Maar daarenboven leeft het bezwaar dat er echt kwalitatief goede landbouwgrond moet worden opgeofferd", zegt de Zeeuwse CDA'er Kees van Beveren. "Daarmee wordt een aanzienlijk kapitaal vernietigd en dat verdraagt zich slecht met ons ideologische uitgangspunt van goed rentmeesterschap".

Het resultaat van de discussie is dat de Nederlanders de bespreking van de waterverdragen telkens weer uitstellen. Leden van de commissie-Landbouw en de commissie-Verkeer en Waterstaat gingen vorige maand nog eens op bezoek in de Hedwigepolder om zich persoonlijk van de situatie te vergewissen. Ze kregen er zelfs onder het genot van een drankje eigenaar Gery De Cloedt te spreken. De tijd begint stilaan te dringen. De Scheldeverdieping en de ontpoldering moeten nog in 2007 van start gaan, zo is tussen de Vlaamse en de Nederlandse regering afgesproken, maar intussen is het jaar toch al ver gevorderd. De Nederlanders krijgen bij De Cloedt geen poot aan de grond. Daarom heeft de voorbije maanden ook de Vlaamse regering zich ingespannen.

Vrienden zijn aangesproken om te proberen de man te overreden. De Vlaamse diplomatie is ingeschakeld. Zelfs minister-president Kris Peeters (CD&V) is persoonlijk bij hem gaan pleiten om zijn eigendom toch te verkopen. Alles tot nu toe zonder resultaat. Sterker: De Cloedt heeft bij het opstellen van de Milieueffectenrapportage aangekondigd ook een juridische procedure te beginnen tegen de Nederlandse staat als de verdieping van de Westerschelde doorgaat. De Cloedt zelf toont zich onverzettelijk. "Ik ben de vierde generatie De Cloedt aan wie deze polder is toevertrouwd. Ik zal er alles aan doen om dit te blokkeren", zei hij in de Nederlandse kranten.

Vlaamse kwatongen vermoeden nog een andere reden. De Cloedt zou niet alleen wegens sentimentele redenen aan zijn polder gehecht zijn, hij zou ook proberen om zijn prijs op te drijven of overheidsopdrachten binnen te slepen. Sinds vorige week is het politieke debat in Nederland op de wagen. Tegen Kerstmis moet dan duidelijk zijn of het Nederlandse parlement de verdragen integraal - inclusief de ontpoldering - zal goedkeuren. Een conflict hierover met de regering is niet uitgesloten. De Kamer vindt de uitdieping van de Westerschelde inmiddels geen probleem meer, maar wel de ontpoldering van het kostbare Zeeuwse landbouwgrond.

En die twee zaken moeten worden gescheiden, zo vindt een meerderheid in de Tweede Kamer. Daarom wil het Nederlandse parlement dat Balkenendes kabinet opnieuw met Vlaanderen gaat onderhandelen over de gemaakte natuurafspraken. Maar dat weigert de regering tot nu toe. De Nederlandse minister van Landbouw, Gerda Verburg, stelt dat het kabinet niet bereid is tot heronderhandelen, omdat er dan herrie komt in de inmiddels goede relatie met Vlaanderen.

De bewindsvrouw is zelfs van plan lijnrecht tegen de wens van het parlement in te gaan en de polder van De Cloedt desnoods te onteigenen. Dat mag op grond van de Rijksprojectenprocedure, die onteigening toestaat als er speculatie-motieven worden vermoed. De vraag is of het Nederlandse parlement dat zal accepteren.(KS)