EIB wil maar al te graag krediet in agrovoeding pompen

Op voorstel van de lidstaten bracht de Europese Commissie vorige week 13 nieuwe crisismaatregelen uit. De inhoud van die voorstellen weekt weinig enthousiasme los, maar er worden wel enkele kiemen gezaaid voor toekomstig landbouwbeleid. Bij de ontwikkeling van flexibele kredieten aan landbouw en voedingsindustrie ziet de Commissie een rol weggelegd voor de Europese Investeringsbank (EIB). De vicevoorzitter van EIB is de Nederlander Pim Van Ballekom. Hij liet zich strikken voor een interview door Boerderij. Volgens Van Ballekom is zijn bank nog altijd een relatief onbekend fenomeen in de landbouw en wordt EIB onterecht geassocieerd met geld voor ontwikkelingslanden.

“De Europese Commissie zal de Europese Investeringsbank aanmoedigen om nieuwe financiële instrumenten te ontwikkelen voor boeren en voedingsfabrikanten om te investeren in concurrentiekracht of om de structuur van hun ondernemingen te verbeteren.” Dat verklaarde Phil Hogan, EU-commissaris voor Landbouw, na de Europese Landbouwraad in Brussel. Daar werd gezocht naar structurele oplossingen voor de landbouwcrisis, als aanvulling op het maatregelenpakket van september.

Uit 13 nieuwe crisismaatregelen lichten we er de verwijzing naar de Europese Investeringsbank uit omdat dit onbekend terrein is voor de landbouwsector. Uit een interview met EIB-vicevoorzitter Pim Van Ballekom in Boerderij leiden we af dat de landbouw daarmee een belangrijke bondgenoot links laat liggen. Slechts een fractie van de bijna 80 miljard euro die EIB jaarlijks omzet, komt in de land- en tuinbouw terecht. “Mensen kennen ons niet. En als ze EIB kennen, gaan ze ervan uit dat het een soort ontwikkelingsbank is. Gericht op Oost-Europa of ontwikkelingslanden. EIB is er inderdaad voor ontwikkeling, maar ook gewoon hier.”

Boerderij situeert de Europese Investeringsbank als volgt. De organisatie is opgericht in 1958. Het hoofdkantoor staat in Luxemburg. Alle 28 lidstaten van de EU hebben een aandeel. Zowel Nederland als België bezitten, à rato van hun economisch gewicht in de Unie, een kleine vijf procent van de aandelen. De regeringen van de EU-lidstaten bepalen samen de koers van de bank. De aandeelhouders vragen niet om dividend. EIB leent alleen geld uit aan projecten die niet of niet geheel door reguliere kredietverschaffers wordt gedragen. Het geld wordt opgehaald op kapitaalmarkten en tegen een wat hogere rente als krediet verleend aan bedrijven of overheden. De EIB financiert nooit meer dan 50 procent van een project en niet snel minder dan 7,5 miljoen euro, die over meerdere jaren uitgesmeerd mag worden.

Hoewel geld vooral terechtkomt bij grote projecten onderzoekt EIB of ze met twee belangrijke fondsen de primaire sector kan helpen. Eén fonds zou aangewend worden om bedrijfsovernames in de landbouw te financieren. Dit kan een uitkomst bieden voor jonge boeren die tegen steeds hogere overnamekosten aanhikken. Een tweede fonds moet boeren helpen om de volatiliteit op de zuivelmarkt te overbruggen. Gedacht wordt aan een krediet met flexibele voorwaarden. “Van het beschikbare bedrag moet 90 procent in de EU worden uitgezet. De overige 10 procent wordt elders uitgegeven. Vaak wordt gekozen voor landen in de periferie, die belangrijk zijn voor de EU.” Zo financierde EIB een groot pluimveebedrijf in Oekraïne en is Turkije een grote kredietnemer. Maar soms investeert EIB ook verder weg, in bijvoorbeeld China of Afrikaanse landen ten zuiden van de Sahara.

Bijna alle agrarische projecten die EIB cofinanciert in Europa liggen in landen als Frankrijk, Polen of Duitsland. Van Ballekom laat onze noorderburen via Boerderij verstaan dat er ook bij hen goede projecten in de agrovoedingsindustrie zijn die door commerciële banken niet of niet geheel gefinancierd worden. Mestverwerking, duurzame tuinbouwserres, een innovatief slachthuis: het maakt EIB in principe weinig uit. “Als het een goed project is, maar het risicoprofiel is net te hoog voor een commerciële bank of coöperatie om het zelf te financieren, dan mag men bij ons aankloppen. Graag zelfs, want we willen geld in de sector wegzetten.”