Eensgezindheid over uniforme EU-aanpak van dierziekten

In 2013 kwam de Europese Commissie met het voorstel om de nu nog versnipperde regels rond diergezondheid te bundelen tot één alles omvattende EU-regeling. Het ontbrak vooralsnog aan een algemene aanpak die de nadruk legt op het voorkomen van dierziektes en een betere coördinatie van het toezicht op dierziektes. De nood aan uniforme regels werd ook verantwoord vanuit het idee dat dierziektes niet stoppen aan de grens, denk maar aan vogelgriep en Afrikaanse varkenspest. Twee jaar later is er een informeel politiek akkoord omdat het Europees Parlement en de lidstaten het eens zijn geraakt over dit wetsvoorstel. Iedereen is preventie als uitgangspunt zeer genegen en de Europarlementsleden geloven dat de nieuwe ‘animal health law’ ook kan bijdragen aan de strijd tegen antibioticaresistentie.

Wie goed zoekt, kan de Europese regels rond diergezondheid terugvinden in zo’n 400 verschillende wetteksten. Overbodig om te zeggen dat de EU-wetgeving over deze materie complex en weinig samenhangend is. De Europese Commissie had in 2013 een visioen. De versnipperde regels zouden omgesmolten worden tot één Europese wettekst over diergezondheid. “Met eenvoudigere en duidelijkere regels hebben de autoriteiten en andere betrokken meer tijd voor wat echt belangrijk is: het voorkomen en bestrijden van ziektes”, klonk het toen. Preventie, toezicht en bestrijding van dierziekten is volgens de Commissie alleen doeltreffend en kosteneffectief als de EU-landen de handen in elkaar slaan.

Twee jaar later hebben de Europarlementsleden en de lidstaten dat ook zo begrepen. Ze bereikten een informeel politiek akkoord. De Zweedse politica Marit Paulsen leidde de onderhandelingen voor het parlement. Zij is tevreden dat “de eindmeet in zicht is” na 40 jaar vechten voor diergezondheid in Europa. Haar verwachtingen zijn hoog gespannen omdat de nieuwe ‘animal health law’ voor het eerst de brug maakt tussen diergezondheid en volksgezondheid. Bovendien ziet Paulsen het als een belangrijk instrument in de strijd tegen antibioticaresistente bacteriën. “De nieuwe regels leggen meer de nadruk op preventie. Veehouders en andere diereigenaars moeten verantwoord gebruikmaken van geneesmiddelen. In de toekomst wordt het moeilijker om slecht management te verdoezelen met de inzet van antibiotica.”

Zoals ze onderling overeenkwamen, doen Parlement, Commissie en Raad een gezamenlijke oproep aan de lidstaten om het antibioticagebruik in de diergeneeskunde op ieders grondgebied in kaart te brengen en de Europese Commissie data te bezorgen die onderling vergeleken kunnen worden. Ook meer in het algemeen plaatst de nieuwe regelgeving iedereen voor zijn verantwoordelijkheid: veehouders, veehandelaars, dierenartsen, enz.

Volgens de nieuwe regels kan de Commissie onmiddellijk dringende maatregelen nemen indien een uitbraak van een gevaarlijke dierziekte een ernstige impact kan hebben op de dier- of de volksgezondheid. In breed overleg (naast de drie EU-instellingen bijvoorbeeld ook EFSA en vertegenwoordigers van veehouders, dierenartsen en dierenwelzijnorganisaties) zal daartoe een lijst met potentieel gevaarlijke dierziekten worden opgesteld. Als voorbeelden worden Afrikaanse varkenspest, vogelgriep en mond-en-klauwzeer gegeven. Elke maatregel om een dierziekte in te dammen, moet rekening houden met het welzijn van de dieren en hen zo goed als mogelijk pijn en stress besparen.

Vytenis Andriukaitis, de bevoegde EU-commissaris, vindt dat het politiek akkoord tegemoetkomt aan de vraag naar een moderne en eenvoudige Europese aanpak van dierziekten. Hij verwacht dat de monitoring en melding van dierziekten zal verbeteren zodat de kans kleiner is dat dierziekten uitgroeien tot een epidemie in Europa. “Een goede diergezondheid is een gedeelde verantwoordelijkheid. Het draagt bij aan een duurzame landbouw en is essentieel voor onze competitiviteit op buitenlandse markten”, aldus de EU-commissaris.