Eén op zes Vlaamse gemeenten doet niets voor de natuur

Eén op de zes gemeenten in Vlaanderen doet zo goed als niets om de natuur te beschermen en één op vijf gemeenten zet zich actief in. De rest zweeft daar tussen. In het 'Natuurrapport van de Vlaamse steden en gemeenten 2006-2012' zegt Natuurpunt dat de rol van de provincies rond natuurbeleid doorslaggevend is en roept ze Vlaanderen op om opnieuw met gemeenten samen te werken.

Voor de studie, opgesteld naar aanleiding van de lokale verkiezingen, analyseerde Natuurpunt de gegevens over de oppervlakte natuur in elke gemeente en de databank www.waarnemingen.be die soortgegevens verzamelt. Het gemeentelijk natuurbeleid werd onder de loep genomen aan de hand van de acties die de afgelopen legislatuur werden opgezet voor de natuur.

Gemeten naar de oppervlakte natuur ten opzichte van de totale oppervlakte van de gemeente, is Hoeilaart de meest natuurrijke gemeente van Vlaanderen (58%). Net als Oud-Heverlee en As dankt Hoeilaart die plaats in de top drie aan de aanwezigheid van historische natuurgebieden, in casu het Zoniënwoud.

Wat betreft biodiversiteit, het totaal aantal planten en dieren, blijken vooral gemeenten uit de provincies Antwerpen en Limburg goed te scoren. Dilsen-Stokkem en Genk voeren de ranglijst van meest soortenrijke gemeente aan, voor Antwerpen. De aanwezigheid van grote natuurgebieden blijkt een uitgesproken positieve impact te hebben.

Voor een aantal diersoorten werden de Vlaamse gemeenten apart gerangschikt. Brugge heeft het grootste aantal vogelsoorten, Genk leidt de rangschikking van het aantal vlindersoorten en Lanaken telt het meeste reptielen en amfibieën op zijn grondgebied.

Van de 228 gemeenten waar Natuurpunt de afgelopen zes jaar natuurgebieden aankocht, stelden 85 gemeenten (37%) aankoopsubsidies ter beschikking. Voor aankopen van grote aaneengesloten natuurgebieden loopt dat aandeel op tot 61 procent.

Op basis van de resultaten uit de studie concludeert Natuurpunt dat steden en gemeenten een cruciale schakel vormen voor meer natuur dicht bij huis. Om die functie waar te maken, heeft de vereniging een aantal aanbevelingen uitgewerkt. Zo vraagt Natuurpunt dat steden en gemeenten jaarlijks per inwoner minstens één vierkante meter bijkomende natuur realiseren.

Daarnaast vraagt de vereniging dat elke gemeente één actieplan voor de verschillende bedreigde soorten uitwerkt en uitvoert. Tenslotte vraagt Natuurpunt dat de besturen financiële steun voorzien voor de werking van lokale natuurverenigingen. "Die brengen als lokaal verankerde vrijwilligersvereniging mensen bij elkaar, neemt ze mee in de natuur en stimuleert ze om zelf de handen uit de mouwen te steken", motiveert Natuurpunt.

Uit de analyse van het lokaal natuurbeleid blijkt duidelijk dat de provincies een sturende rol hebben. "Gemeenten uit Limburg en Vlaams-Brabant zetten zich opvallend beter in voor de bescherming van specifieke planten en dieren, een gevolg van een efficiënt provinciaal natuurbeleid", zegt woordvoerder Joris Gansemans.

Op Vlaams niveau heerst volgens Natuurpunt grote onduidelijkheid door de aangekondigde stopzetting van de samenwerkingsovereenkomst tussen het gewest en de gemeenten. Natuurpunt vraagt om prioritair werk te maken van een bijgestuurde samenwerkingsovereenkomst. Vanwege de gebrekkige beschikbaarheid van data, wordt bij de Vlaamse overheid ook aangedrongen op een accuraat monitoringsysteem.

Meer info: Natuurrapport van de Vlaamse steden en gemeenten