Doha-ronde slaagt als VS toegevingen willen doen

WTO-directeur-generaal Pascal Lamy heeft de 153 ministers van Handel nog niet officieel geconvoceerd naar Genève. Wel heeft hij gevraagd die dagen vrij te houden. Op woensdag 10 december zouden de ministers van de belangrijkste zeven spelers - VS, EU, Brazilië, India, China, Japan en Australië - informele onderhandelingen starten. Op vrijdag zouden ze dan vergezeld worden door nog een hele reeks ministers die gezamenlijk zowat alle leden vertegenwoordigen. De bedoeling is om de zaak tegen maandag 15 december af te ronden.

Eind juli mislukte een gelijkaardige ministerconferentie. Door de economische crisis is er nu echter enorme politieke druk om toch tot een akkoord te komen. Presidenten en premiers van rijke landen, groeilanden en arme landen hebben hun ministers van Handel opgedragen de zaak af te ronden. Op die manier willen ze in de eerste plaats vermijden dat individuele landen hun protectionisme verhogen om de crisis af te wenden. Ten tweede zou een akkoord zorgen voor extra markttoegang voor alle bedrijven, overal ter wereld. Het EU-Commissielid voor Handel, Catherine Ashton, stelt bijvoorbeeld dat de Chinese invoerheffingen voor industriële goederen met gemiddeld een kwart zullen dalen.

In juli waren de onderhandelaars zeer dicht bij een akkoord. Er bleven nog slechts een paar twistpunten over. De meeste van die twistpunten zouden intussen beslecht zijn. Zo is er een uitweg voor het conflict dat de concrete aanleiding was voor de mislukking in juli: de bescherming van kleine boeren in het Zuiden tegen import vanuit sterke landbouwlanden. De Indiase minister Kamal Nath maakte van de bescherming van de overlevingslandbouw een erezaak.

Er lijken nog twee problemen over te blijven. Het grootste zijn de zogenaamde sectorale akkoorden. De Amerikaanse industrie, en in iets mindere mate de Europese, dringt hard aan om in bepaalde sectoren op vrijwillige basis verder te gaan dan de algemene WTO-afspraken. Zo zouden voor de chemische en farmaceutische sector zouden alle belangrijke producerende landen afspraken maken om in die sector nagenoeg alle handelsbelemmeringen op te ruimen.

De groeilanden, aangevoerd door China, vrezen die aanpak. Zij vrezen een verdoken dwang om snel hun markten te openen. De VS maken van de 'sectorals' een absolute prioriteit. Volgens waarnemers zullen de Amerikanen hier toch iets minder veeleisend moeten zijn. Toch probeerde Suzan Schwab, de Amerikaanse minister van Handel, woensdag in Peking nog om de Chinezen mee in het bad te trekken.

Een tweede toegift van de VS gaat over de afbouw van de subsidies voor Amerikaanse katoenboeren. De arme producenten uit Mali, Tsjaad, Burkina Faso en Benin krijgen veel sympathie voor hun eis die subsidies zeer sterk af te bouwen. In de VS ligt dat gevoelig. De Amerikaanse onderhandelingspositie is niet makkelijk in te schatten. Vroeger werd aangenomen dat een akkoord in deze overgangsfase onmogelijk was. President George Bush is een zelfverklaard voorstander van vrijhandel, zijn opvolger Barack Obama heeft tegenstrijdige signalen gegeven.

Algemeen wordt echter aangenomen dat Obama en het Amerikaanse parlement het akkoord niet meer kunnen verwerpen zodra iedereen het aanvaard heeft. De ratificatie van het akkoord in de 153 lidstaten is voor 2010. Eerst moet het nog juridisch uitgeschreven worden.(KS)