"Coöperaties in Vlaanderen aan opmars bezig"

Coöperaties komen de laatste tijd steeds meer op de voorgrond. “De overheid moet besparen en trekt verschillende subsidies in. Daarom zijn veel mensen geneigd om zelf het heft in handen te nemen. En coöperaties zijn ook populair bij kmo’s die via gezamenlijke aankopen willen concurreren met grotere bedrijven”, legt onderzoeker Wim Van Opstal van het Centrum voor Sociaal en Coöperatief Ondernemen (CESOC) uit. Ook in de landbouw winnen coöperaties aan belang, denk maar Community Supported Agriculture (CSA).

Een coöperatie is een samenwerking van personen of bedrijven om een gemeenschappelijk doel te realiseren. De leden zijn coöperanten die elk één of meerdere aandelen bezitten. Die aandelen kunnen niet verhandeld worden op de beurs, maar men kan ze wel doorverkopen aan andere mensen. De waarde van dat aandeel kan stijgen of dalen. Meestal verandert die waarde maar één keer per jaar omdat ze afhangt van de boekhoudkundige waarde van de coöperatie. En als er winst wordt gemaakt, kunnen de coöperanten beslissen om zichzelf een stukje van die winst uit te keren.

Over het aantal coöperaties in Vlaanderen zijn geen betrouwbare cijfers beschikbaar, maar volgens het kenniscentrum CESOC zijn coöperaties onmiskenbaar in opgang. “Dat heeft onder meer te maken met besparingen bij de overheid. Mensen zijn sneller geneigd om het heft in eigen handen te nemen”, zegt onderzoeker Van Opstal. “Ook het feit dat kleinere bedrijven via bijvoorbeeld een aankoopcoöperatie sterker staan, speelt een rol."

Het is dan ook opvallend dat coöperaties steeds sneller nieuwe leden vinden. Zo hebben vier Kempense ondernemers uit de horecasector zopas de coöperatieve vennootschap Horeca Samen Aankoop opgericht. In de komende twee jaar willen ze twee- tot driehonderd horecazaken bij hun coöperatie betrekken. Ook steeds meer consumenten slaan de handen in elkaar slaan. De Antwerpse autodeelzaak Tapazz heeft bijvoorbeeld al meer dan 100 coöperanten.

En ook de landbouwsector doet lustig mee. Her en der duiken initiatieven rond Community Supported Agriculture (CSA) op. Ook de Stadsboerderij in Wilrijk is zo'n vorm van gemeenschapslandbouw die momenteel in oprichting is. Al 180 mensen tekenden een contract om in de nabije toekomst aandelen te kopen van de coöperatie. "Het gaat vooral om gewone consumenten die begaan zijn met duurzame landbouw", zegt Greet Heylen van de Stadsboerderij. "Wij schrijven aandelen uit van 50 euro. Wie een aandeel koopt, maakt aanspraak op een deel van de winst die we maken, en voor 350 euro per jaar krijgen ze wekelijks een vers groentepakket."

De Landgenoten, een andere coöperatie die in april 2014 is ontstaan, haalde in een jaar tijd 450 aandeelhouders binnen. Een aandeel kost 250 euro. “Wij kopen landbouwgrond aan en verhuren die vervolgens aan landbouwers. Daarmee willen we de vaak dure landbouwgrond betaalbaar maken”, zegt Adje van Oekelen van De Landgenoten. “We hebben 426.000 euro aan kapitaal opgehaald. Dit jaar hebben we vijf hectare landbouwgrond aangekocht in Gent, die we vervolgens voor gemiddeld 1.000 euro per hectare per jaar doorverhuren aan een landbouwer. Die krijgt de garantie dat hij daar tot zijn pensioen mag blijven."