"Coaching leidt tot 52% minder antibiotica bij varkens"

Coaching en een optimalisatie van de bioveiligheid en bedrijfsvoering leidt bij varkens (van geboorte tot slacht) tot een vermindering van 52 procent in het antibioticumgebruik op minder dan één jaar tijd, zonder nadelige gevolgen voor de diergezondheid en de productieresultaten. Dat blijkt uit het doctoraatsonderzoek aan de UGent van dierenarts Merel Postma. Uit een vergelijkende studie tussen 227 Belgische, Duitse, Franse en Zweedse varkensbedrijven blijkt dat ons land het tweede meest gebruikende land is.

Overmatig antibioticagebruik is problematisch omdat het kan leiden tot antimicrobiële resistentie. En resistentie kan op zijn beurt leiden tot verminderde werkzaamheid of zelfs onmogelijkheid tot behandeling van bacteriële infecties bij dieren en mogelijk ook bij de mens. Daarom werden onder meer door kenniscentrum AMCRA al verschillende initiatieven genomen om het antibioticagebruik terug te dringen, bijvoorbeeld via het RED AB-project dat gefinancierd wordt door Boerenbond en Certus vzw. 

Binnen het RED AB-project werd voor het doctoraatsonderzoek op 61 Vlaamse varkensbedrijven de hoeveelheid antibiotica  gemeten en werd de bioveiligheidsstatus en algemene bedrijfsvoering en gezondheidsstatus beoordeeld. "Aan de hand van al deze gegevens werd, in samenspraak met de bedrijfsbegeleidende dierenarts en andere bedrijfsadviseurs een bedrijfsspecifiek plan van aanpak opgesteld", zo legt dierenarts Merel Postma uit.

De interventies hadden als focus het beperkt en verantwoord gebruik van antibiotica met een switch van preventief naar curatief gebruik en zo weinig mogelijk gebruik van kritisch belangrijke antibiotica. Daarnaast werd actief ingezet op het verbeteren van de bioveiligheidsstatus, het vaccinatieschema en het bedrijfsmanagement. Gemiddeld werden de bedrijven over een periode van 8 maanden begeleid. In deze periode werd een duidelijke stijging van de bioveiligheid waargenomen, gekoppeld aan een significante reductie in het gebruik van antibiotica van geboorte tot slacht van liefst 52 procent, evenals een reductie van 32 procent bij de zeugen. 

“Het gebruik van kritisch belangrijke antibiotica daalde met ruim 80 procent”, aldus Postma, die er op wijst dat tegelijkertijd ook de technische resultaten verbeterden. Zo noteerde ze een verhoging van het aantal gespeende biggen per zeug per jaar (+1,1), een verhoogde dagelijkse groei (+7,7 g/dag) en een verminderde mortaliteit tijdens de vleesvarkensperiode (-0,6%). “Een groot deel van het succes van deze interventies was te wijten aan de samenwerking tussen alle partijen die werd gefaciliteerd door een neutrale coach die de veehouder, de dierenarts en de adviseur hielp om door het veranderingsproces te gaan”, zo klinkt het.

“De optimalisatie van bedrijfsmanagement en de verbetering van de bioveiligheidsstatus kan leiden tot gezondere dieren en een verminderd risico van introductie of verspreiding van ziekte, waardoor de noodzaak voor het gebruik van antibiotica drastisch omlaag gaat”, zo luidt de conclusie. “Deze resultaten tonen duidelijk aan dat er nog heel veel verbetering mogelijk is zonder dat dit een negatieve impact hoeft te hebben op de gezondheid van de dieren en productieresultaten van de veehouders. De taak voor varkenshouders, dierenartsen, bedrijfsadviseurs, de sector en de overheid is duidelijk: routines doorbreken, als team werken aan de optimalisatie van de bedrijfsvoering, en een restrictief en verantwoord antibioticumbeleid.”

Deze week werd ook een Brits rapport gepubliceerd waarin de risico's die resistentie met zich meebrengt werden geschetst. Zonder passende tegenmaatregelen kunnen in de toekomst jaarlijks wereldwijd rond de tien miljoen mensen door resistente bacteriën sterven, aldus het rapport. Vandaag komen al 700.000 mensen jaarlijks om het leven door infecties met bacteriën die resistent zijn tegen antibiotica. Tegen 2050 zouden dat er tien keer zo veel kunnen zijn. Niet toevallig is één van de belangrijkste aanbevelingen van de onderzoekers om het gebruik van antibiotica in de landbouw wereldwijd te beperken.