Besparingen landbouw: Rendac-tussenkomst verdwijnt, weersverzekering blijft
nieuwsVeehouders kunnen vanaf 2027 niet langer rekenen op een Vlaamse tussenkomst in de kosten voor de ophaling van kadavers door Rendac. Dat is afgesproken in het nieuwe begrotingsakkoord van de Vlaamse regering. Binnen de besparingen op de landbouwbegroting is dit de maatregel waarvan de impact snel en rechtstreeks voelbaar zal zijn. Tegelijk wordt tien miljoen euro aan bijkomende middelen uitgetrokken voor een vernieuwd risicomanagement in de landbouw. De budgetten voor de PAS-provisie en de Blue Deal blijven ook buiten schot.
In de zoektocht naar twee miljard euro zijn ook binnen het landbouwbudget enkele besparingen afgesproken. De landbouwportefeuille lijkt daarbij relatief gespaard te blijven, al moeten verschillende maatregelen nog concreet worden uitgewerkt. Vast staat alvast dat de werkingsdotaties van het Instituut voor Landbouw-, Visserij- en Voedingsonderzoek (ILVO) en het Vlaams Centrum voor Agro- en Visserijmarketing (VLAM) met vijf procent verminderen. Ook de werking van het paardenloket binnen Paardenpunt krijgt geen subsidies meer. Daarnaast wordt bespaard op middelen uit het klimaatfonds. “Dit zal in de toekomst ook bepaalde projectoproepen of investeringen in de landbouwsector beïnvloeden”, zegt Tom Demeyer, woordvoerder van landbouwminister Brouns (cd&v).
Tot slot wordt verder bespaard op de subsidies voor Rendac, het enige Vlaamse erkende bedrijf dat gestorven landbouwdieren ophaalt en verwerkt. Die vermindering komt bovenop de besparing die dit jaar al werd doorgevoerd. De subsidie daalde toen met ongeveer een kwart, van 8 miljoen naar 5,78 miljoen euro. Rendac verhoogde daarop zijn tarieven, waardoor de ophaling van kadavers voor sommige veehouders, vooral voor hobbyhouders, duurder werd.
Daar komt vanaf volgend jaar nog een bijkomende ingreep bovenop. Want vandaag draagt Vlaanderen ook nog een deel van de ophalingskosten voor veehouders. Dat zou nu ook verdwijnen. Veehouders zullen daardoor een groter deel van de factuur zelf moeten dragen. Een kadaver zelf verwijderen is geen alternatief, gestorven landbouwdieren moeten verplicht worden opgehaald en verwerkt. Vlaams Belang uitte begin dit jaar nog de vrees dat de huidige hogere tarieven ertoe zouden kunnen leiden dat kadavers vaker illegaal worden begraven of gedumpt.
“Ik besef dat het stopzetten van deze tussenkomst voor veehouders een extra kost betekent en daar wil ik duidelijk over zijn. We kunnen niet elke bestaande subsidie behouden”, deelt minister Brouns mee. “Er zijn voor landbouw enkele moeilijke beslissingen genomen tijdens de onderhandelingen. Toch hebben we de landbouwers zelf maximaal trachten te ontzien door gericht te besparen.”
Welke garanties er nu zijn om mogelijk misbruik van de monopoliepositie van Rendac te voorkomen, is een vraagteken
Landbouworganisatie Algemeen Boerensyndicaat (ABS) laat weten de stopzetting aan Rendac te betreuren. "En niet enkel en alleen omdat dit een forse kostenverhoging zal betekenen", aldus Marc Wulfrancke van ABS. "Vlaanderen nam ook deel aan de jaarlijkse prijsonderhandelingen met Rendac. De overheid vormt als het ware een waakhond zodat de Rendac-prijzen telkens correct waren. Welke garanties er nu zijn om mogelijk misbruik van de monopoliepositie van Rendac te voorkomen, is een vraagteken."
Gerichter inzetten op risico’s
Tegenover de besparingen staat een nieuwe investeringsbelofte van tien miljoen euro in ‘een vernieuwd risicomanagement’ voor risico’s die individuele landbouwers moeilijk zelf kunnen dragen.
Dit risicomanagement zou vertrekken vanuit drie principes: risico’s zoveel mogelijk voorkomen, landbouwbedrijven weerbaarder maken en ondersteuning bieden voor risico’s die landbouwers moeilijk zelf kunnen dragen. “Via onder meer het GLB en het VLIF worden landbouwers ondersteund bij investeringen in waterbeheer, oogstbescherming, dierenwelzijn en klimaatadaptatie. Voor risico’s die ondanks die inspanningen moeilijk te voorkomen of te dragen zijn, blijven verzekeringen en gerichte publieke ondersteuning belangrijk”, duidt woordvoerder Demeyer.
Waar de bijkomende tien miljoen euro concreet naartoe zal gaan, is voorlopig nog niet duidelijk. Daarvoor is het volgens Demeyer nog te vroeg. “Alles zal de komende weken duidelijk worden”, laat hij weten.
Brede weersverzekering voortgezet, met aanpassingen
De brede weersverzekering vormt volgens Demeyer alvast wel een belangrijke pijler binnen dat risicomanagement.
De brede weersverzekering laat sinds 2020 land- en tuinbouwers toe om zich te verzekeren tegen verschillende weersrisico’s. Vlaanderen komt via een subsidie tussen in een deel van de verzekeringspremie. Die ligt vandaag nog vrij hoog en is één van de redenen waarom de verzekering nog maar beperkt ingang vindt. De Vlaamse subsidieregeling loopt eind dit jaar af, maar wordt in 2027 voortgezet, zo verzekert Brouns nu.
Voortgezet maar ook bijgestuurd. “Er zal worden bekeken hoe de verzekering betaalbaarder, aantrekkelijker en voldoende voorspelbaar kan worden gemaakt. Daarbij worden onder meer de hoogte van de premiesubsidie, de verzekeringstaks en een mogelijke rol van Vlaanderen als herverzekeraar onderzocht. In dat laatste geval zou Vlaanderen een deel van het risico van verzekeraars opvangen”, klinkt het.
Hoe hoog de premiesubsidie in 2027 zal liggen, wanneer de aangekondigde bijsturingen concreet vorm krijgen en hoeveel van de bijkomende middelen voor risicomanagement naar de brede weersverzekering zal vloeien, geeft de minister voorlopig niet mee.
Ook wildschade onderdeel van risicomanagement
Binnen het vernieuwde risicomanagement wordt ook de aanpak van wildschade voortgezet. Die steunt op drie pijlers: preventie, responsabilisering en schadevergoeding. “Schade moet zoveel mogelijk voorkomen worden, daarom is er ondersteuning voor preventieve maatregelen”, deelt de minister mee. “Wanneer ondanks preventie en beheer toch schade optreedt, vormt schadevergoeding het sluitstuk.” Of hiervoor ook bijkomende middelen worden uitgetrokken, is voorlopig niet duidelijk.
Verder benadrukt de minister dat er geen besparing komt op de PAS-provisie. Ook de middelen voor de Blue Deal blijven behouden.
De komende landbouwdossiers zullen bepalender zijn voor toekomst van de landbouw dan deze septemberverklaring
ABS kijkt uit naar landbouwdossiers die dit najaar op tafel komen
"In moeilijke tijden is ondernemerschap belangrijk, ook in de landbouw en voedingssector. De Septemberverklaring lijkt dat te erkennen. Maar met beloftes doen we het niet, zeker als de beloftes uit het verleden nog niet ingelost zijn", reageert Wulfrancke op de begrotingsbeslissingen. "Eigenlijk moeten we blij zijn dat dit achter de rug is. Zo kan de Vlaamse regering met minister Brouns nu volop werk maken van een landbouw- en voedselbeleid dat ook economisch duurzaam is en waar onze Vlaamse landbouwers, jong én oud, terug toekomst zien."
"Dit najaar liggen er alvast diverse stevige landbouwdossiers op tafel. Deze zullen meer de toekomst van de landbouw bepalen dan wat er nu in de septemberverklaring staat. Hopelijk onthouden de verschillende partijen de boodschap die ze nu zelf geven: “geef de landbouw ruimte om duurzaam te ondernemen”.
