Bermgras kan 13.000 gezinnen van elektriciteit voorzien

In Vlaanderen wordt jaarlijks ongeveer 350.000 ton berm- en natuurgras gemaaid. Hoewel er voor bermmaaisel in principe een afvoerplicht geldt, wordt slechts 10 tot 40 procent van het bermmaaisel nuttig aangewend, voornamelijk als grondstof voor compost. Bermgras wordt op dit moment vooral beschouwd als een last, terwijl het potentieel als hernieuwbare energiebron groot is. Het ondertussen afgelopen project Bermg(r)as onderzocht of het mogelijk is bermgras samen met GFT te vergisten. Een kwart van de input in een droge anaerobe vergister vervangen door bermgras blijkt perfect mogelijk. Indien alle bermgras in Vlaanderen zou worden vergist, levert dat elektriciteit op voor 13.000 gezinnen.

Gezien de beperkte middelen om groene energie te produceren in het dichtbevolkte Vlaanderen, is het van het grootste belang om de beschikbare middelen zo efficiënt mogelijk te benutten. In dat kader vormt bermgras een aanzienlijke bron van biomassa en is de huidige aanpak een gemiste kans. Binnen het project Bermg(r)as onderzochten het Gentse bedrijf Organic Waste Systems (OWS) en de intergemeentelijke vereniging IGEAN Milieu en Veiligheid of het beter kan. En ‘beter’ wil in deze zeggen dat werd onderzocht of het mogelijk is om bermgras samen met GFT te benutten als grondstof voor droge anaerobe vergisting.

Het Bermg(r)as-project liep van juni 2013 tot en met juni 2014 en kreeg de steun van de provincie Oost-Vlaanderen, de provinciale ontwikkelingsmaatschappij Oost-Vlaanderen, onderzoeksinstituut VITO en sectorfederatie FlandersBio. In het kader van het project werd vanaf juni tot december 2013 ongeveer 1.000 ton bermgras verzameld en ingekuild op bijna dezelfde manier als een landbouwer dat doet met zijn grasoogst. In januari en februari werd dit gras verwerkt in een vergistingsinstallatie. De test vond plaats in de vergistingsinstallatie van IGEAN die al meer dan 20 jaar het GFT van Antwerpen en omgeving omzet in biogas en compost. Hierbij wordt gebruikgemaakt van droge vergisting, wat als voordeel heeft dat geen water toegevoegd moet worden aan het GFT.

Bermgras maakte tot een kwart van de input uit. Bijkomend werden ondersteunende laboproeven uitgevoerd, waar tot 100 procent bermgras werd vergist. Uit deze proeven bleek dat een goede bewaring heel belangrijk is om zo veel mogelijk van het biogaspotentieel te benutten. Het co-vergisten van bermgras met GFT heeft een positief effect op het vergistingsproces doordat het stikstofgehalte wordt verlaagd. Technisch en voor de compostkwaliteit werden geen problemen vastgesteld wanneer 25 procent bermgras bijgemengd werd. De bestaande technologie kan met andere woorden probleemloos aangewend worden om naast GFT ook bermgras te vergisten.

Ook de compostkwaliteit wordt niet beïnvloed wanneer bermgras wordt toegevoegd. Bij het project hoorde ook een economische en duurzaamheidsevaluatie, uitgevoerd door respectievelijk VITO en Universiteit Gent. Ondanks het feit dat co-vergisting van GFT en bermgras nog steeds steun vereist, is de rendabiliteit van co-vergisting gunstiger dan wanneer enkel GFT zou worden vergist. Uit de levenscyclusanalyse bleek verder dat vergisten van bermgras de meest duurzame verwerkingsmethode is. Wanneer het bermgras alleen gecomposteerd wordt, is er wel valorisatie van de nutriënten maar niet van het energiepotentieel.

Indien alle bermgras in Vlaanderen zou worden vergist, levert dat elektriciteit op voor 13.000 gezinnen en kan het equivalent van de uitstoot van 20.000 auto’s vermeden worden. Het verder ontwikkelen van deze verwerkingsmethode kan naar verluidt een enorme winst betekenen voor het milieu door een stijgende biodiversiteit van de berm, meer hernieuwbare energie en meer compost.

Het eindrapport bestempelt vergisting als een voor de hand liggende optie om bermgras optimaal te valoriseren. Dat bermgras tot op heden weinig populair is als grondstof voor vergisters heeft twee belangrijke redenen. In de eerste plaats komt bermgras vrij in twee piekperiodes zodat bewaring noodzakelijk is om een meer gespreide valorisatie mogelijk te maken. Ten tweede is het bermgras vaak verontreinigd met zwerfvuil en zand. Voor natte vergisting - het leeuwendeel van de bestaande installaties in Vlaanderen - zorgen deze verontreinigingen vaak voor onoverkomelijke problemen.

Droge vergisting is in Vlaanderen vooralsnog een uitzondering, maar vormt mogelijk de sleutel tot een optimale bermgrasvergisting. Droge vergisting leent zich namelijk uitstekend voor de vergisting van GFT-afval, en verschillende composteerinstallaties onderzoeken momenteel de optie om de bestaande compostering uit te breiden met een voorvergisting. Deze evolutie kan het ideale aanknopingspunt zijn om te evalueren of in deze nieuw te bouwen installaties ook bermgras kan worden verwerkt.

Meer info: eindrapport Bermg(r)as-project