ABS weet wie opdraait voor natuurcompensatie Essersbos

Donderdag raakte bekend dat de Limburgse deputatie een bouwvergunning verleent aan transportbedrijf Essers voor uitbreiding op de bestaande site in Genk. Dat lijkt het einde in te luiden van het 12 hectare grote Essersbos, maar de natuurbeweging wil daar alsnog een stokje voor steken via de Raad voor Vergunningenbetwistingen. Hoewel Natuurpunt en co aangeven dat het bos niet zomaar elders gecompenseerd kan worden, voelt het Algemeen Boerensyndicaat de bui al hangen. Essers is naar verluidt reeds op zoek naar geschikte gronden voor natuurcompensatie … in landbouwgebied. Daar komt de nieuwe natuur volgens ABS altijd terecht zodat de organisatie vreest dat de Limburgse landbouw in de verdrukking komt. Ook de zandwinning in Bocholt en de Noord-Zuid-verbinding dreigen grondverslindende projecten te worden.

De natuurbeweging heeft van de uitbreiding van Essers in bosgebied een halszaak gemaakt. Het terrein in Genk waarop de transportfirma een nieuwe hal wil bouwen, is op papier goed beschermd omdat het tot het Natura 2000-netwerk behoort. “Dankzij die strikte Europese bescherming kan het alleen maar wijken wanneer het écht niet anders kan”, legt Natuurpunt uit. “In dit dossier zijn de voorwaarden – een dwingend openbaar belang waarvoor geen alternatief denkbaar is – genegeerd want in de omgeving is 1.000 hectare aan ongebruikt bedrijventerrein beschikbaar.”

In een poging de betonmolens alsnog te stoppen, trekken Natuurpunt, BOS+ en Bond Beter Leefmilieu naar de Raad voor Vergunningenbetwistingen. Ze vragen daarvoor de financiële steun van sympathisanten. Over de grond van de kwestie – mocht het Europees beschermd bos een industriële bestemming krijgen – moet de Raad van State zich nog buigen maar die uitspraak zou te laat komen. De natuurverenigingen vrezen dat Essers de kap- en bouwvergunning die het nu op zak heeft snel zal uitvoeren.

De initiatiefnemers benadrukken dat ze voorstander zijn van nieuwe jobs in de regio, “maar het mag niet als drukkingsmiddel misbruikt worden om de oplossing op te dringen die voor het transportbedrijf het goedkoopst is”. Het bedreigde bos kan volgens hen niet zomaar elders gecompenseerd worden. Niet enkel omwille van de bomen en heide op het terrein, ook omdat het gebied een natuurlijke kom vormt die water opvangt, zuivert en aanvoert naar de hele regio.

Het Algemeen Boerensyndicaat volgt dit dossier met argusogen om een heel specifieke reden. Als het tot compensatie van het Essersbos komt, dan kan de landbouworganisatie al raden waar er plaats gezocht zal worden voor die nieuwe natuur. “Steeds wordt er van de pot landbouwgrond afgenomen. Ooit hebben ze ons voorgehouden dat we recht hebben op 750.000 hectare landbouwgrond. Alleen zijn die hectaren nooit afgebakend en schept men gewoon voort uit het potje”, klinkt het misnoegd.

De dag dat het Essersbos gekapt wordt, zal er nieuw bos voor in de plaats komen. Erg efficiënt qua ruimtegebruik is dat niet want, zo argumenteert ABS-consulent Lieven Destoppeleire, we realiseren de Europese natuurdoelstellingen niet met meer bos in Limburg maar met meer heide en andere open natuurtypes. “Historisch gezien hoort niet bos maar heide thuis op de plek waar Essers wil bouwen. De Europese natuurdoelstellingen en de boscompensatieplicht werken elkaar hier tegen.”

Essers is in Limburg geen alleenstaand geval waarbij landbouwgrond in het vizier komt om er natuurcompensaties te realiseren. Het verhaal van de zandontginning in het Noord-Limburgse Kaulille (Bocholt) vertoont veel gelijkenissen met hetgeen zich afspeelt rond de Antwerpse haven. Lieven Destoppeleire legt uit waarom hij de vergelijking maakt: “Het terrein in Bocholt heeft grotendeels industrie als bestemming maar ligt er al 20 jaar verwilderd bij. Nu er sprake is van ontginning zou de Vlaamse en Europese natuurregelgeving tot natuurcompensatie verplichten.”

De ABS-studiedag op Agriflanders, waar onderzoeksinstituut ILVO duidelijk maakte dat sluipende processen zoals vertuining en verpaarding aan het landbouwareaal vreten, ligt nog vers in het geheugen. In combinatie met de uitbreidingsdrang van industrie en de bijbehorende natuurcompensaties leidt dat ertoe dat landbouw in de verdrukking zit. “Het nieuwe Beleidsplan Ruimte Vlaanderen spiegelt ons voor dat grond teruggegeven zal worden aan de landbouwsector, maar de realiteit is dat we overal weggedrukt worden”, aldus Destoppeleire, die zich afvraagt waar er ruimte behouden zal blijven om aan landbouw te doen.