Viaene: "Eerst beter, en dan pas meer"

Binnen een maand gaat landbouweconoom Jacques Viaene van de Gentse universiteit op rust. In een afscheidsinterview in het vakblad Varkensbedrijf relativeert hij enigszins de huidige crisis in de varkenshouderij. Tegelijk roept hij de boeren op om in de toekomst kwaliteit te laten primeren op kwantiteit.

Volgens Viaene was de varkenspestcrisis in 1990 een "stuk ingrijpender" dan de laagconjunctuur van vandaag. Daarnaast herinnert Viaene zich ook heel levendig de eerste confrontatie met de mestproblematiek. "Al te lang hebben we gemeend de mest als het ware onder de mat te kunnen vegen. Toen de eerste mestverwerkingsinstallaties werden opgestart, heeft men overigens nog lange tijd de complexiteit van het probleem onderschat". Nog een ander dramatisch keerpunt in de veehouderij was uiteraard de dioxinecrisis van tien jaar geleden.

"De varkenshouderij heeft dus heus wel slechtere tijden gekend dan vandaag. Het mooie is echter dat de sector telkens de kaap heeft weten te nemen en, naar mijn gevoel, ook telkens sterker geworden is", vertelt Viaene. Of de versnippering bij de varkensslachthuizen geen bedreiging is voor de toekomst van de varkenssector? "De noodzakelijke herstructurering loopt inderdaad onvoldoende snel, al bewijzen onze slachterijen telkens weer over een enorme flexibiliteit te beschikken".

Probleem is volgens Viaene dat met uitzondering van een bedrijf als Westvlees de rendabiliteit niet bepaald schitterend is. "Het ziet ernaar uit dat ons hier een koude sanering te wachten staat. Op zich hoeft dat niet te verbazen. Zo bewijst een overname als die van Adriaens door Covavee dat wie toch zijn nek uitsteekt veel geld betaalt om er uiteindelijk nauwelijks beter van te worden", analyseert Viaene.

Het faillissement van de Lokerse Vleesveiling noemt de professor landbouweconomie de zwartste bladzijde uit zijn carrière. Viaene was een tijdlang bemiddelaar van fusiegesprekken tussen de Lokerse Vleesveiling en Covavee, maar de deal ging uiteindelijk niet door wegens "oude vetes en personenkwesties" binnen de raad van bestuur van de Lokerse Vleesveiling. "Ik voelde me in de zak gezet", zegt de landbouweconoom hierover, "en ook Covavee - dat het spel open en eerlijk gespeeld had - zat er behoorlijk verveeld mee". In 2006 moest de Lokerse Vleesveiling de boeken neerleggen.

Tijdens zijn carrière heeft Viaene meermaals de grote verschillen op het vlak van arbeidsinkomen tussen de varkensbedrijven onderling aangekaart. Die verschillen zijn er nog altijd. Of hij dus in de woestijn gepredikt heeft? "Dat gevoel heb ik zeker niet. Neemt niet weg dat, terwijl er vandaag gelukkig bedrijven zijn die 50 euro per afgeleverd varken verdienen, er nog steeds anderen zijn die er evenveel, en vaak nog meer, aan toesteken".

Viaene erkent dat de schaalvergroting in de varkenshouderij onvermijdelijk is, maar tegelijk roept hij de boeren op om eerst voor 'beter' en dan pas voor 'meer' te kiezen. "En niet omgekeerd, alstublieft".