VOKDA-actie tijdens o zo belangrijk bemestingsseizoen

De Vlaamse Landmaatschappij roept landbouwers op om dit bemestingsseizoen bijzondere voorzichtigheid aan de dag te leggen. De komende maanden zijn cruciaal voor de waterkwaliteitsdoelstellingen. De oproep is de start van de ‘VODKA-actie’, wat staat voor Verantwoord Omgaan met Dierlijke mest, Kunstmest en Andere meststoffen. De woordspeling legt de nadruk op het preventieve karakter.

Het laatste jaar van het lopende mestactieplan (MAP4) is ingegaan. Om uitspoeling van stikstof te beperken, is het belangrijk om van bij de start van het bemestingsseizoen oordeelkundig te bemesten. De Vlaamse Landmaatschappij kondigt daarom haar preventieve VODKA-actie aan.

De sinds 1993 bekende WODCA-acties van de politie zijn gericht op het voorkomen van weekendongevallen door een verhoogde inzet van gerichte controle, sensibilisatie en educatie. Met de woordspeling hierop wil de Vlaamse Landmaatschappij het preventieve karakter van haar actie benadrukken, evenals de gecombineerde inzet van begeleiding en controle gericht op het behalen van een goede waterkwaliteit.

In 2014 worden de besprekingen met de Europese Commissie over het nieuwe MAP (2015-2018) opgestart. Dat betekent dat de metingen in het MAP-meetnet tijdens het lopende winterjaar (juli 2013 - juni 2014) de laatste resultaten zijn die kunnen worden meegenomen in de besprekingen. De Europese Commissie liet eerder al weten dat ze van oordeel is dat de waterkwaliteit plaatselijk verbetert maar nog niet overal voldoende en snel genoeg en dat gepaste maatregelen nodig zijn.

Omdat de resultaten van de MAP-meetpunten zo belangrijk zijn, zet de Vlaamse Landmaatschappij dit voorjaar in op een verhoogde aanwezigheid op het terrein. In de gebieden rond MAP-meetplaatsen waar de maximale nitraatconcentratie schommelt rond de norm van 50 mg nitraat per liter, zullen zowel de diensten Bedrijfsadvies en Handhaving landbouwers intensiever begeleiden, respectievelijk controleren. Door de nodige voorzichtheid in de bemesting en mestopslag te stimuleren, hoopt VLM de waterlopen die momenteel aan de waterkwaliteitsnormen voldoen zo te houden.

De dienst Bedrijfsadvies zal in de communicatie en begeleiding de nadruk leggen op onder meer het optimale tijdstip van bemesten, de opmaak van een bemestingsplan (strategie), het belang van een bemestingsadvies en de optimale keuze en benutting van de toegediende meststoffen. Zo is het niet verstandig om effluent in de winter te gebruiken.

Voor een optimale benutting van de dierlijke mest, moet het bemestingstijdstip afgestemd zijn op de zaaidatum en de opnameperiode van het gewas. Zo is het weinig zinvol om een maïsperceel dat ingezaaid zal worden op het einde van april, al op 16 februari te bemesten met dierlijke mest. Als de mestopslag op het bedrijf ontoereikend is om deze periode te overbruggen, kan de dierlijke mest bij het begin van het bemestingsseizoen beter ingezet worden op graslandpercelen en granen.

Daarbij past de landbouwer de dosis aan en tracht hij een evenwicht te vinden tussen het afvoeren van mest en het oordeelkundig bemesten. Op die manier vermijdt hij ongewenste verliezen van nutriënten en benut hij beter de nutriënten uit dierlijke mest voor het gewas, wat zich ook vertaalt in een lagere kunstmestfactuur op het bedrijf.

De toezichthouders van de Mestbank zullen in gebieden met een minder goede waterkwaliteit frequenter en zichtbaar aanwezig zijn. Zij controleren het correct opbrengen en tijdig onderwerken van mest, de bemestingsdosis en het respecteren van de afstandregels (5 of 10 meter) tot waterlopen. De voorwaarden om voor 16 februari effluent van mestver- of bewerking te gebruiken, blijven aandachtspunten.

De mesttransporten inclusief het transport waar landbouwers zelf voor instaan (de burenregeling en het vervoer naar eigen gronden) worden actief gecontroleerd. Om mestverliezen in deze kritische periode te voorkomen, zullen de toezichthouders vooral bedrijven bezoeken in de directe nabijheid van waterlopen. Op die bedrijven voeren ze een omgevingscontrole uit met bijzondere aandacht voor de mestopslag, stallen en eventuele verliezen uit sleufsilo’s. Waar nodig zal gevraagd worden de nodige saneringen uit te voeren.