Rapport vraagt opwaardering van 4.600 volkstuinen

Vlaanderen en Brussel tellen samen ongeveer 4.600 volkstuinen, verdeeld over 114 volkstuinparken met een totale oppervlakte van 137 hectare. De helft van alle volkstuinen zijn gelegen in de provincie Antwerpen, waarvan het overgrote deel in het grootstedelijk gebied van de stad Antwerpen. West-Vlaanderen en Limburg hebben het kleinste aantal volkstuinen. Dat blijkt uit een studie die de Universiteit Gent heeft uitgevoerd in opdracht van voormalig landbouwminister Leterme.

Met de voorzieningen in de meeste volkstuinparken is het bedroevend gesteld. Slechts 14 procent van alle volkstuinparken heeft een kantine, 7 procent heeft elektriciteit, 9 procent heeft sanitair en 5 procent heeft leidingwater. Ongeveer 40 procent van alle volkstuinparken is gelegen in de onmiddellijke nabijheid van een storende geluidsbron, en 35 procent van alle volkstuinparken dreigt op korte of middellange termijn te verdwijnen als gevolg van de onderliggende planologische bestemming van de gronden.

De huidige toestand staat in schril contrast met het toenemend belang van volkstuinen als gevolg van een aantal maatschappelijke evoluties. De bevolking vergrijst en mensen hebben steeds meer vrije tijd als gevolg van werktijdverkortingen, brugpensioen en dergelijke meer. Dat leidt volgens de onderzoekers tot een groter doelpubliek voor volkstuinen. Bovendien is er op de immobiliënmarkt een trend naar meer appartementen en minder grondgebonden woningen, wat de behoefte aan private groene ruimte doet toenemen. De ontwikkeling van groenpolen in de stadsranden houdt kansen in voor de uitbreiding van het volkstuinareaal, luidt het.

Volkstuinparken zijn echter kwetsbaar voor verdrukking door intensievere vormen van ruimtegebruik in geval van stijgende grondprijzen. Daarom pleiten de Gentse onderzoekers voor doelgerichte maatregelen zoals het verhogen van de gebruiksintensiteit door het aanbieden van aangepaste tuiniermogelijkheden aan specifieke doelgroepen, het verhogen van de gebruiksdiversiteit door het aanbieden van educatieve en recreatieve voorzieningen aan niet-tuinders. Ook de toegankelijkheid is een belangrijk aandachtspunt.

Sp.a-volksvertegenwoordiger Ludo Sannen wijst er op dat de weg voor gemeenten open ligt om initiatieven te nemen. "Volkstuinen zijn in principe vergunbaar binnen de bestemmingscategorieën wonen en recreatie. Bij uitbreiding kunnen ze in bepaalde gevallen ook vergunbaar beschouwd worden in gebieden voor gemeenschaps- of openbare nutsvoorzieningen. De lokale besturen hoeven dus niet op nieuwe planningsprocessen of procedures van bovenaf te wachten. Ze kunnen zelf bij de uitvoering van hun gemeentelijk structuurplan ruimte voor volkstuinen voorzien".

Sannen hoopt dat de Vlaamse regering de volkstuinen een duwtje in de rug wil geven. Hij denkt daarbij aan een volwaardig aanspreekpunt ‘volkstuin’, onder andere om de dienstverlening naar lokale overheden en middenveldorganisaties te verbeteren. "Daarnaast denk ik dat geïnteresseerde initiatiefnemers ook financieel een duwtje in de rug verdienen, om zo de nijpende nood aan volkstuinen snel te verhelpen".(KS)

Meer informatie: Toestandsbeschrijving van de volkstuinen in Vlaanderen vanuit een sociologische en ruimtelijke benadering