Overheid koos scheiding landbouw-natuur in havendossier

Door de uitbreiding van de Antwerpse haven en de erbij horende natuurcompensaties wordt landbouw twee keer het slachtoffer. Op een vraag van Jos De Meyer antwoordt minister Muyters dat hij de ontevredenheid van de landbouwsector begrijpt, "maar het behoud van het polderlandschap en de bestaande natuurverweving zouden ontoereikend zijn voor het behalen van de vooropgestelde natuurdoelstellingen".

Medio maart legde de Vlaamse regering de nieuwe grenzen vast waarbinnen de Antwerpse haven zich in de toekomst verder kan ontwikkelen. In het GRUP kiest de regering voor een uitbreiding van het havengebied met ongeveer 1.000 hectare. Het Verrebroekdok wordt verlengd, de Deurganckdoksluis wordt gebouwd, en naast het Deurganckdok wordt plaats gemaakt voor een nieuw havengebied: de Saeftinghezone.

Het gewestelijk ruimtelijk uitvoeringsplan (GRUP) voorziet ook in honderden hectaren natuurontwikkelingsgebied. Er komt een belangrijk areaal slikken en schorren tussen de Saeftinghezone en de Nederlandse grens, aansluitend op het Verdronken Land van Saeftinghe. 

Vlaams volksvertegenwoordiger Jos De Meyer (CD&V) luisterde naar de argumenten die ter plekke leven. "De 250 getroffen landbouwfamilies zijn uitermate ontgoocheld over de gang van zaken, en de reacties van Boerenbond op het GRUP zijn dan ook ongemeen hard." De landbouworganisatie pleit voor zuinig ruimtegebruik als algemeen principe. "Begrijpelijk", zegt De Meyer, die twee aspecten daarvan toelicht: enerzijds een gefaseerde inrichting van de gebieden, en anderzijds een definitieve evaluatie van de voortschrijdende natuurontwikkeling in de al ingerichte gebieden.

Concreet vragen de landbouwers volgens De Meyer om landbouwgebruik van gronden in de Nieuw-Arenbergpolder en de Muggenhoek nog een kans te geven op termijn. "De evaluatie van de natuurontwikkeling komt veel te vroeg", aldus het parlementslid. "Ook ziet niemand de noodzaak in om vandaag Doelpolder-Midden te onteigenen bij hoogdringendheid, rekening houdend met de vroegst mogelijke inrichting als natuurgebied, als dat al het geval zou zijn."

Over die 'hoogdringendheid' zegt Vlaams minister van Ruimtelijke Ordening Philippe Muyters: "Grote delen van het huidige havengebied kunnen niet ontwikkeld of in concessie gegeven worden, omdat ze vandaag een belangrijke natuurwaarde hebben of zijn ingeschakeld als tijdelijke natuurcompensatie. Daarom is de ontwikkeling van robuuste natuur dringend nodig. De realisatie daarvan vraagt tijd. Voor de natuurtypes is een volledige herinrichting van het gebied nodig met een totaal nieuw landgebruik."

De mogelijkheden om binnen de bestaande bestemmingen oplossingen te zoeken voor de noodzakelijke natuurcompensaties, zijn volgens de minister uitgeput. Muyters benadrukt nog dat er sprake is van een gefaseerd verhaal, "waarbij de landbouwers hun gronden in gebruik kunnen houden tot ze werkelijk nodig zijn voor haven- of natuurontwikkeling". De Vlaamse regering is zich ervan bewust dat heel wat landbouwers getroffen worden in dit dossier, en Muyters begrijpt het onbegrip waarop vooral de natuurontwikkeling stoot.

Volgens de minister waren er echter geen goede alternatieven. "Er zijn vele scenario’s onderzocht voor de ontwikkeling van de haven en haar omgeving. Indien de overheid de natuurdoelstellingen wil behalen terwijl de gronden in landbouwgebruik blijven, zou dit een grootschalige extensivering van het huidige landbouwareaal betekenen. Dit scenario is, mede op vraag van de landbouwsector, niet behouden."

Daarom werd gekozen voor een strikte scheiding van functies. Minister Muyters verduidelijkt: "In overleg met de landbouwsector is gekozen voor intensieve landbouw in de hiervoor bestemde agrarische gebieden en voor hoogwaardige natuur in de natuurkerngebieden. Er is daardoor een relatief kleine oppervlakte natuur nodig om de vooropgestelde natuurdoelstellingen te kunnen realiseren."