"Heel wat agrarische deelsectoren draaien niet goed"

"Het is niet omdat de akkerbouwers nu recordprijzen voor hun graan krijgen, dat het er voor alle Vlaamse land- en tuinbouwers zo rooskleurig uitziet", benadrukt Noël Devisch, voorzitter van Boerenbond, in De Tijd. Voor heel wat sectoren draait het helemaal niet goed, is zijn boodschap. "De aardappelprijs is flink lager dan vorig jaar, de suikerbieten gaan ook niet te best, de peren zijn in prijs gezakt. Vooral de glastuinders zien af. De prijzen van sla en tomaten zijn sinds maart gekelderd".

De voorbije dagen was de recordprijs voor tarwe weer goed voor grote krantekoppen. De Vlaamse akkerbouwer krijgt vandaag dubbel zoveel voor zijn graan als anderhalf jaar geleden. Steeds vaker duikt de term 'agflatie' op, een samentrekking van agricultuur en inflatie. Eén van de oorzaken voor de stijgende graanprijzen is de hogere voedselconsumptie in het Verre Oosten, waar de lokale rijstproductie niet volstaat om aan de stijgende voedselvraag te voldoen. "Eigenlijk moet je zeggen dat de Chinezen boterhammetjes leren eten", zegt Devisch.

In tegenstelling tot eurocommissaris Fischer Boel gelooft Devisch wél dat de opmars van biobrandstoffen een belangrijke rol speelt in de stijgende prijs. "Tegen 2010 moet 5,75 procent van het transport in Europa op biobrandstof draaien, tegen 2020 10 procent. We kunnen die doelstelling halen. Maar dan moet 17,5 miljoen hectare Europese landbouwgrond besteed worden aan de teelt van gewassen voor biobrandstoffen. Dat is 15 procent van onze oppervlakte voor akkerbouw. Persoonlijk denk ik dat dit scenario realistisch is", aldus de voorzitter van Boerenbond.

Of de graanprijs dan nog jarenlang zal blijven stijgen, is allesbehalve zeker. "Biobrandstof komt tegen 2020 immers niet alleen uit traditionele biogewassen als graan en maïs, maar ook uit cellulose, dat is aanwezig in boom- en plantenafval of stro. Men heeft het dan over de 'tweede generatie' biobrandstoffen. Die is volgens de EU-commissie tegen 2020 al goed voor de productie van 30 procent van de biobrandstoffen. En misschien vinden we nog andere vormen van energie".

De stijgende graanprijzen kunnen straks ook betere contracten opleveren voor telers van grove groenten, maar de medaille heeft ook een keerzijde: de veehouders hebben hun voederkosten fors zien stijgen. "We verbruiken in België drie tot vier keer meer grondstoffen voor veevoeding zoals graan dan dat we er produceren. Vlaanderen is niet de regio van de grote graanproductie, wel van varkens en kippen. En een varken of een kip, dat is eigenlijk graan op pootjes, hé. Sinds begin 2006 is de prijs van het veevoeder met twintig procent gestegen. Die kosten zullen nog verder stijgen, omdat de hogere graanprijs steeds met een vertraging van enkele maanden doorgerekend wordt in het veevoeder".

"Wat snel stijgt, kan bovendien snel dalen", stelt Devisch, "en daarom moeten een aantal Europese vangnetten blijven bestaan". Maar wil de landbouw dan niet in de eerste plaats een economische sector zijn zoals alle andere? "Je moet toch toegeven dat de landbouwbedrijven kwetsbaarder zijn dan andere bedrijven. Het gaat om gezinsbedrijven en we leven letterlijk buiten. We hangen af van het klimaat en dierziektes. Bovendien is landbouw een heel volatiele economie. Als het aanbod ietsje stijgt, storten de prijzen meteen in elkaar, want de vraag stijgt niet evenredig mee. Kijk naar de aardappelen. De prijs zakt, maar daardoor ga je er niet méér eten".

Maar voor de duidelijkheid: de meeste grondstoffen stijgen in prijs. En de consument zal het voelen. "Ik heb de indruk dat de distributie gebruikmaakt van de heisa over de grondstofprijzen om de prijs van de verwerkte producten meer dan nodig te verhogen. Als de graanprijs met 5 procent stijgt, hoeft de broodprijs niet met 5 procent omhoog te gaan", besluit Devisch. Op haar webblog maakt ook eurocommissaris Fischer Boel zich zorgen over de prijspolitiek van de grootdistributie in een aantal EU-lidstaten.(KS)