Geen aanbodregulering wel een marktobservatorium zuivel

Tijdens een conferentie over het Europese zuivelbeleid zette landbouwcommissaris Dacian Ciolos de diversiteit binnen de sector in de verf. Het einde van de quota zal melkveehouders in een aantal regio's toelaten om hun productie kostenefficiënt uit te breiden. Elders is het veeleer de vraag hoe je er de melkproductie in gang houdt. Het aanbod in crisistijden sturen met boetes en premies blijkt niet zo'n goed idee.

Op de conferentie in Brussel over melkveehouderij en zuivelbeleid waren EU-commissaris Dacian Ciolos en Paolo De Castro, voorzitter van de landbouwcommissie in het Europees Parlement, aanwezig. De ruim 400 zuivelexperten uit de verschillende lidstaten kregen onder meer de details te horen van een analyse van het parlementsvoorstel om ook na het verdwijnen van de quota het melkaanbod te sturen.

Volgens dat voorstel zou de Europese Commissie bij een ernstige verzwakking van de zuivelmarkt steun moeten uitkeren aan melkveehouders die hun melkproductie vrijwillig minstens drie maanden lang terugschroeven. Het geld voor de steunmaatregel zou moeten komen uit een heffing voor melkveehouders die hun productie verhoogd hebben.

In opdracht van de Europese Commissie bogen zes onderzoekers zich over deze vorm van aanbodregulering. Zij vinden het geen goed idee. "Het is bijzonder moeilijk te bepalen bij welk prijsniveau je zo’n instrument zou moeten hanteren. En boeren zouden in hun bedrijfsvoering gaan anticiperen op het gebruik van een opkoopprogramma, waardoor je weer nieuwe 'quotumkosten' krijgt", aldus de onderzoekers.

De EU-commissaris verraste op de conferentie met de aankondiging van een nieuw marktobservatorium. Ciolos gaf als uitleg dat de Europese Commissie een transparante zuivelmarkt wil, en daartoe over recente cijfers moet beschikken, zodat het crisisfonds alleen wordt aangesproken wanneer het echt nodig is.

"We mogen niet vergeten dat het geld dat we spenderen aan marktcrises afgetrokken wordt van de rechtstreekse inkomenssteun aan landbouwers. Dat heet financiële discipline", aldus Ciolos. Het is de bedoeling dat het marktobservatorium elke maand of minstens elk kwartaal inzicht verschaft in de zuivelmarkt. Zo houden de beleidsmakers de vinger aan de pols, ook na het verdwijnen van de quota.

Dacian Ciolos somde een resem maatregelen op om iedereen ervan te overtuigen dat de melkveehouderij niet aan zijn lot overgelaten wordt na het verdwijnen van de quota. Lidstaten kunnen extra steun uittrekken voor melkveehouders in de bergen en in andere regio's waar het lastig is om aan landbouw te doen. Kleinschalige melkveebedrijven profiteren van de hogere betaling op de zogenaamde 'eerste hectaren'.

Als voorbereiding op het postquotum-tijdperk hebben 11 lidstaten verplichte contracten tussen melkveehouders en zuivelfabrieken ingevoerd. In vier andere lidstaten zit dat er nog aan te komen. De overige lidstaten laten de keuze aan de sector om al dan niet contracten af te sluiten. Verder werkt de Commissie continu aan een betere verstandhouding tussen de verschillende schakels in de voedselketen.