WTO tackelt Russisch embargo voor varkensvlees uit EU

Nog voor er sprake was van een algemeen Russisch handelsembargo voor westerse land- en tuinbouwproducten was varkensvlees uit Europa al niet meer welkom in Rusland. De import stokte in januari 2014, na uitbraken van Afrikaanse varkenspest in Polen en Litouwen. Het WTO-panel dat optreedt als scheidsrechter in handelsgeschillen acht dat Russisch embargo op Europees varkensvlees niet conform de regels van internationale handel. Dat heeft de Wereldhandelsorganisatie vrijdag gemeld.

Voor het embargo was Rusland goed voor een kwart van de export van Europees varkensvlees. Dat veranderde plotsklaps toen de Russen uitbraken van Afrikaanse varkenspest in Oost-Europa aangrepen om de grens te sluiten. Deze beslissing werd aangevochten door Europa omdat de motivering geen steek hield aangezien Rusland de besmettelijke virusziekte zelf niet onder controle heeft. De gevallen in Polen en Litouwen zijn hoogstwaarschijnlijk veroorzaakt door besmette everzwijnen die vanuit Rusland in oostelijk Europa zijn beland.

Het handelsembargo viseerde vier lidstaten in het bijzonder, behalve Polen en Litouwen ook Estland en Letland maar Rusland hanteerde in feite een importverbod voor al het Europees varkensvlees. Europa stelde voor om de handel vanuit ziektevrije zones te hervatten, maar daar hadden de Russische autoriteiten geen oren naar. Voor een beter begrip van de Russische beslissing herinnert persagentschap Belga aan de verzuurde relaties tussen Rusland en Europa na de invasie van de Krim in 2014 en het conflict in het oosten van Oekraïne, waarbij Rusland ervan beschuldigd wordt de separatisten te ondersteunen.

Door het handelsembargo officieel aan de kaak te stellen bij de Wereldhandelsorganisatie haalt de Europese Unie nu zijn slag thuis. Het geschillenpanel is van oordeel dat de importban niet strookt met hetgeen de Werelddierengezondheidsorganisatie voorschrijft bij een uitbraak van Afrikaanse varkenspest. Alleen het weigeren van vers en onbehandeld varkensvlees vanuit Letland doorstaat die toets. Ook hielden de Russen geen rekening met de herkomst van het vlees – uit een risicozone of niet – en dat wordt hen nu aangewreven door de WTO.

Verder bleef Poetins administratie informatie opvragen over de afgebakende zones die vrij zijn van varkenspest, meer dan te verantwoorden was. Bovendien ontbrak het aan een risicobeoordeling zoals voorgeschreven door het WTO-akkoord omtrent (fyto)sanitaire maatregelen. Kortom, de handel tussen Europa en Rusland werd veel sterker beperkt dan nodig om die laatste passend te beschermen tegen Afrikaanse varkenspest.

Voor de meeste producten waarover het in deze zaak gaat (varkensvlees en levende varkens), blijft de handel tussen de EU en Rusland beperkt door het politiek gemotiveerde handelsembargo op agrovoedingsmiddelen dat dateert van augustus 2014. "Toch zijn de bevindingen van het WTO-panel van belang", zo benadrukt de Europese Commissie, "aangezien Rusland hierdoor wordt gewezen op zijn internationale verplichtingen en op het feit dat het die niet zomaar naast zich kan neerleggen."

Tegen het verslag van het panel kan binnen 60 dagen beroep worden ingesteld. Als binnen die termijn niets wordt ondernomen, dan wordt het verslag aangenomen en zal Rusland de aanbeveling moeten nakomen.