"We zijn totaal vervreemd van wat we eten"

De moderne voedselvoorziening is een dagelijks mirakel waar we maar beter bij stilstaan en respect voor hebben. Dat zegt hoogleraar Landbouwkunde Louise Fresco in een interview in De Morgen. Verder pleit Fresco voor een intensieve landbouw en ggo-gewassen als oplossingen voor de het wereldwijde voedselvraagstuk, en relativeert ze de ongerustheid over de bijensterfte.

Fresco’s vertrekpunt is de complexiteit van ons voedselsysteem, dat we volgens de Nederlandse landbouwkundige en voormalig medewerker van de VN-voedselorganisatie (FAO) veel te weinig naar waarde weten te schatten. “De moderne voedselvoorziening is een dagelijks mirakel waar we maar beter bij stilstaan en respect voor hebben”, zegt ze.

Die vervreemding voedt het wantrouwen en werkt volgens Fresco de gigantische verspilling van voedsel in de hand. De verstedelijking van onze samenleving zou één van de oorzaken zijn: “Voor het eerst krijg je een generatie die opgegroeid is zonder wortels op het platteland. Vooral in de ontwikkelingslanden groeien de steden enorm snel. Enige kennis over waar voedsel vandaan komt, verdampt. In de stad is er eten in overvloed, en dat is uniek in onze geschiedenis. Maar dat beseffen we te weinig.”

Wat dan gezegd van de stijgende interesse in lokale producten en andere korte keteninitiatieven? “Je hebt inderdaad mensen die uit nostalgie enkel lokaal willen eten. Dat toont volgens Fresco alleen maar onbegrip aan over hoe de voedselketen in elkaar zit. In België ga je dan op schorseneren moeten leven. Zelfs met kaas komen we er niet want de koeien hebben krachtvoeder nodig en dat komt uit Brazilië.”

Ondanks de modernisering en de efficiëntie van onze voedselketen heeft de voedingsindustrie opnieuw af te rekenen met een voedselschandaal. En het debat rond gewasbeschermingsmiddelen toont aan dat ook de consument steeds kritischer wordt. “Verbetering is misschien nog mogelijk door intensiever te controleren in risicogebieden en op risicoproducten, maar tegelijk is ons voedsel veiliger dan ooit”, verzekert Fresco.

"Ik zou het erg vinden mochten we door bepaalde fouten in het systeem het bijzondere van de mondialisering van de voedselketen wegduwen. Je vertrouwt op mensen die je helemaal niet kent aan de andere kant van de wereld om jezelf te voeden en zelf hoef je geen enkele moeite meer te doen. Is dat niet schitterend? We hebben veel fouten gemaakt, er is te veel chemie gebruikt. Maar altijd opnieuw leren we bij en verbetert de situatie."

Hoe kunnen we nog beter? Fresco haalt het genetisch modificeren van gewassen aan als oplossing voor het overmatig gebruik van gewasbeschermingsmiddelen. “Een grote uitdaging is de weerstand van gewassen. Via klassieke veredeling botsen we op limieten, daarom vind ik dat we genetische modificatie moeten overwegen. Neem bijvoorbeeld tomaten: die bederven snel. Wie zou ertegen zijn dat je een houdbaarheidsgen inbrengt? Er zou veel minder verloren gaan en we zouden minder tomaten moeten telen.”

Gewasbeschermingsmiddelen zouden volgens onder meer een recent EFSA-rapport een rol spelen in de bijensterfte. “Er zijn verschillende oorzaken: het gaat van schimmelziektes tot mijt en pesticiden. Er zitten zeker persistente pesticiden in het milieu, maar we mogen niet vervallen in een zwart-witverhaal van de landbouw die de bijen doodt. De bijensterfte is relatief trouwens. Onze voedselvoorziening hangt helemaal niet van bijen af. Enkel voor vruchtbomen zijn bijen belangrijk, maar zelfs als ze sterven nemen andere soorten het over.”