Vlaanderen investeert fors in onderzoek varkenshouderij

De komende vier jaar trekt Vlaanderen ruim 2,5 miljoen euro uit voor onderzoek in de varkenssector. De financiering komt niet meer van het IWT maar van diens opvolger VLAIO, het Vlaams Agentschap voor Innoveren en Ondernemen. Eén project focust op een betere smaak en kwaliteit van het vlees, een tweede mikt op een sectorbrede verbetering van de voederconversie van de dieren, een derde bekijkt een meer duurzame drinkwaterbron. ILVO is betrokken bij alle drie de projecten. Administrateur-generaal Joris Relaes ziet de projectgoedkeuringen als een signaal dat de Vlaamse overheid de varkenssector niet in de steek laat.

Met een eindproductiewaarde van 1.351 miljoen euro in 2015, wat 275 miljoen euro minder is dan in 2013, blijft de varkenshouderij de belangrijkste poot onder de Vlaamse veehouderij. Varkens vertegenwoordigen 41,5 procent van de productiewaarde. Er zijn zowat 5000 varkensbedrijven, en daarnaast 130 veevoederbedrijven, 17 varkensslachthuizen en talloze vleesverwerkende bedrijven actief in Vlaanderen.

Niet minder dan 2,5 miljoen euro wordt er de komende vier jaar in Vlaanderen in onderzoek ter versterking van de varkenshouderij geïnvesteerd. “De sector staat al een tijd onder internationale druk. Voor hun transitie naar een meer duurzame en een efficiëntere productie en vooral hun opstap naar een hogere meerwaarde krijgen de varkensbedrijven met deze onderzoeksprojecten toegang tot op maat gesneden kennis”, reageert Joris Relaes, de administrateur-generaal van ILVO. Het Instituut voor Landbouw- en Visserijonderzoek is betrokken bij de drie projecten als coördinator of als partner.

Het meest opmerkelijke van de nu goedgekeurde varkensprojecten is dat rond smaak en kwaliteit van het varkensvlees, omdat er vanuit een aantal vaststellingen bij de consument wordt teruggeteld naar de verwerking en de varkenspraktijk zelf. De trend om magere varkens te produceren, verlaagde ongewild ook het vetgehalte in de spieren. Dat maakt het vlees volgens consumentenonderzoek minder mals en minder smakelijk. Vleesverwerkers (vers of charcuterie) appreciëren op hun beurt Vlaamse varkenskarkassen om het hoog aandeel mager vlees en het goede versnijdingsrendement, maar geven aan dat er soms kwaliteitsproblemen (snijverliezen) opduiken.

Het onderzoeksproject wil Vlaamse varkenshouders helpen om het varkensvlees opnieuw dichter bij de wensen van de consument en de afnemers te brengen, om zo meerwaarde te creëren in de primaire productie en om productieverliezen te verminderen doorheen de varkensketen. Concreet plannen de onderzoekers onder meer om te werken op keuze van de genetica en het tijdstip van immunocastratie. Doel is smakelijker en kwaliteitsvoller vlees produceren zonder negatieve effecten op zoötechniek en karkaskwaliteit. Dit project is een samenwerking tussen ILVO en Universiteit Gent.

Het tweede onderzoeksproject in de varkenshouderij – ook in samenwerking met UGent – is gericht op het verbeteren van de voederconversie, omdat daarmee een efficiëntere varkenshouderij en bedrijfseconomische en milieukundige win-win zal ontstaan. De onderzoekers mikken op een verlaging van de voederconversie met minstens 0,1. De gemiddelde voederconversie op Vlaamse varkensbedrijven lag in 2013 op 2,94. De doelstelling is om tegen 2020 te dalen naar minstens 2,84.

Deze schijnbaar kleine verbetering kan op de Vlaamse varkensbedrijven een jaarlijkse netto besparing opleveren van meer dan 25 miljoen euro. Enerzijds heeft dat te maken met lagere voederkosten, anderzijds met lagere mestafzetkosten ten gevolge van een verminderde nutriëntenuitstoot (-172.000 ton mest per jaar, goed voor 15.480 ton droge stof, 1.619 ton kg N en 763 ton kg P2O5). Opvallend in de onderzoeksaanpak is de aandacht voor de individuele varkenshouders. Het project wil hen overtuigen hoe belangrijk voederconversie is, hoe ze die kunnen opvolgen, en hoe ze de verbetering best uitstippelen.

Het derde onderzoeksproject, dat wordt gerealiseerd door Inagro en ILVO, focust op bruikbaarheid van diepdrainagewater als alternatieve duurzame drinkwaterbron voor varkens. De in Vlaanderen aanwezige varkens drinken per jaar naar schatting 10,5 miljoen m³ water. De beschikbaarheid van drinkwater voor mens en dier moet volgens de VN wereldwijd in de gaten gehouden worden. Het project gaat na of varkensbedrijven zouden kunnen overschakelen van diep grondwater (Sokkelsysteem) naar diepdrainagewater als drinkwaterbron.

Afhankelijk van de geografische ligging kan diepdrainagewater een economisch en ecologisch duurzame drinkwaterbron zijn voor 2.560 bedrijven. Sommige varkenshouders hebben echter de indruk dat diepdrainagewater aanleiding geeft tot productieverliezen door waterhardheid. Daarom onderzoeken de partners of diepdrainagewater effecten heeft op productieresultaten, hoe de drinkwaterhardheid invloed heeft op wateropname en zoötechnische prestaties van varkens, en welke kostenefficiënte methodes er zijn voor de opwaardering van diepdrainagewater.