"TTIP gaat meer over waarden dan over douanetarieven"

Volgens voormalig WHO-topman Pascal Lamy heeft de Europese Commissie slecht gecommuniceerd bij het begin van de vrijhandelsgesprekken tussen de Verenigde Staten en de Europese Unie. Dat zegt Lamy in een interview met De Tijd. Volgens Lamy ligt het tijdperk waarbij vrijhandelsgesprekken gaan over het verlagen van douanetarieven en het afbouwen van subsidies achter ons. Bij de onderhandelingen over TTIP is het obstakel niet de bescherming van bedrijven, maar van consumenten, zo betoogt Lamy.

Volgens Pascal Lamy, die tussen 1999 en 2004 Europees commissaris voor Handel was en daarna acht jaar aan het hoofd van de Wereldhandelsorganisatie (WHO) stond, treden we een nieuw tijdperk binnen als het over wereldhandel gaat. Vroeger gingen handelsakkoorden over hoe je obstakels kon wegwerken die bepaalde producenten beschermden tegen buitenlandse concurrentie, zo legt Lamy uit. Concreet gaat het dan over lagere douanetarieven en de afbouw van subsidies. “Die wereld is nu aan het sterven”, aldus Lamy. 

“Nu betreden we een wereld waarin het obstakel voor vrijhandel niet de bescherming van bedrijven is, maar de bescherming van de volksgezondheid of het milieu”, zo observeert Lamy. “Dat verandert alles. Het gaat niet om een douanetarief op geïmporteerde bloemen. Het gaat over hoeveel gif er in pesticiden mag zitten of hoe je in de voedingsindustrie kippen schoonmaakt. Dit gaat over risico's, over waarden, over de keuzes die een samenleving maakt. Toen ik Europees commissaris voor Handel was, had ik de producenten tegen mij en de consumenten met mij. De huidige commissaris, Cecilia Malmström, heeft de consumenten tegen haar en de producenten met haar.”

Lamy verwijst naar TTIP als het eerste grote handelsverdrag van die nieuwe wereld. “En daarom kan het niet dat onderhandelaars van het directoraat-generaal Handel van de Commissie daarmee bezig zijn”, vindt Lamy. “Het is niet aan hen te beslissen hoe we crashtests bij auto's organiseren of hoe giftig een pesticide mag zijn. De regulatoren moeten dat doen. Onderhandelen over regels voor dierenwelzijn is iets anders dan discussiëren over douanetarieven op fietsen. Er is nu luid protest in Duitsland. Niet omdat Duitsland een protectionistisch land zou zijn. Maar omdat het een land is waar de bescherming van het milieu en de volksgezondheid heel gevoelig ligt. Die gevoeligheden zijn bij het begin van de TTIP-onderhandelingen op een extreem onhandige manier genegeerd.”

Volgens de Fransman heeft de Commissie slecht gecommuniceerd omdat het de gevoeligheden niet genoeg heeft aangevoeld. “Ze hebben TTIP aan de publieke opinie verkocht als een klassiek handelsverdrag, maar dat is het niet”, aldus Lamy. “Daardoor is een verdachtmaking ontstaan - en sommige organisaties onderhouden die verdachtmaking op een zeer professionele manier - dat de consument slechter zal worden beschermd. Wat niet zo is. De grote fout is dat de Commissie volgens mij niet eens begreep vanuit welke bezorgdheden die verdachtmakingen ontstonden. In een handelsverdrag kan je enkel over regulering spreken als je eerst onderzocht hebt in welk land de consument het best wordt beschermd. Dat niveau moet je dan als de nieuwe norm nemen.”