Timing economische partnerschapsakkoorden overhoop

Een jaar na de officiële vervaldag is de Europese Unie nog altijd in onderhandeling met de Afrikaanse landen over nieuwe handelsakkoorden. Geen van beide partijen lijkt gehaast, merkt De Tijd op. Wel is iedereen het erover eens dat vrijere handel niet meer het doel mag zijn, hoogstens het middel.

Europa heeft zijn voormalige kolonies, de zogeheten ACP-landen, jarenlang handelsvoordelen geschonken. Volgens de Wereldhandelsorganisatie is er echter geen enkele reden om bijvoorbeeld Zuid-Amerikaanse ontwikkelingslanden te discrimineren ten opzichte van Afrikaanse landen. De Europese Unie kreeg tot 1 januari 2008 om de scheve situatie recht te trekken. Daarom werd al zo'n tien jaar lang onderhandeld over economische partnerschapsakkoorden.

Het gebied dat Afrika, de Caraïben en de Stille Oceaan beslaat, werd opgedeeld in zeven clusters. Europa wil met elk deelgebied een akkoord over handel en economische ontwikkeling sluiten. Maar de handelsrelaties liggen nog altijd op de tekentafel. Om geen juridische problemen te krijgen, werden wel voorlopige akkoorden gesloten. Zo werd met het Caribische gebied een EPA uitgewerkt en ondertekend. Dat akkoord voorziet erin dat die landen volledig taksvrij en zonder quota mogen uitvoeren naar de EU. Voor suiker geldt wel een overgangsperiode van zeven jaar.

Ook met het Afrikaanse Ivoorkust werd een akkoord getekend. Dat gaat vooral over bananen en cacao. Met Ghana en Kameroen worden de komende weken akkoorden ondertekend. De rest van West-Afrika zou tegen de zomer volgen. Maar een jaar na het verstrijken van de deadline blijft dat een magere oogst, vooral ook omdat de verdeling in zeven samenwerkingsverbanden de regionale handel moest versterken. Die strategie heeft in de Caraïben al enige vruchten afgeworpen, maar niet in Afrika. Geen enkele regionale samenwerking is opgestart, er staat er zelfs een enkele in de steigers.

De Afrikaanse landen en ngo's zijn niet rouwig om de opgelopen vertraging. Zij hebben steeds geopperd dat de EPA's te veel vanuit handelsdoelstellingen waren geformuleerd. Nu kan meer tijd genomen worden om beter de precieze doelstellingen te bepalen, maar een alternatief voor de economische partnerschapsakkoorden is er niet. Individuele akkoorden per land bevorderen de regionale samenwerking niet en bovendien blijft het de bedoeling om de economische structuren van de landen in kwestie te wijzigen. Ze blijven veel te afhankelijk van producten zonder toegevoegde waarde, zoals ruwe grondstoffen en landbouwgewassen.

De Europese Commissie stelt dat de Afrikaanse landen niet eindeloos de tijd krijgen om de besprekingen af te ronden. Maar van een nieuwe deadline is voorlopig nog geen sprake.