Schaalvergroting als uitweg uit crisis in varkenssector

Danis, actief in veevoeder en varkenshouderij, koopt een meerderheid in slachterij, versnijderij en varkensgroothandelaar De Brauwer. De structurele crisis vertaalt zich steeds meer in een consolidatie- en integratiebeweging in de sector, waarbij grote groepen door schaalvergroting de kosten beter kunnen opvangen. Volgens De Tijd komen ook de grote spelers in de gevarenzone als de vleesprijzen niet stijgen.

De nieuwe West-Vlaamse varkensgroep, gevormd door Danis die zich inkoopt in Groep De Brauwer, verenigt alle stappen uit het productieproces, van het kweken van varkens tot het slachten en de verkoop van de dieren. "Het motief van de alliantie is volgens kenners een strategische zet van Danis, die ook de andere leveranciers van De Brauwer wil overtuigen om hun voeder te kopen", schrijft De Tijd.

Maar op de achtergrond speelt ook de structurele prijsdruk waar de varkenssector al jaren mee kampt. De krant noemt het "allerminst vrolijke tijden" voor de varkensboeren, slachters, uitsnijders en groothandels. Voor buitenstaanders verandert er ogenschijnlijk weinig - de prijzen in de winkels en het aantal varkens in ons land blijven stabiel - maar intern vinden er stevige verschuivingen plaats.

Het aantal varkenshouders in Vlaanderen daalde met bijna een kwart sinds 2006, een evolutie die volgens De Tijd "onder de radar bleef" omdat veel boeren hun activiteiten in contractdienst voortzetten voor hun overnemer, veelal een veevoederbedrijf. Ook bij de slachthuizen en groothandels verdwijnen de kleintjes, met een consolidatie en integratie tot gevolg. De alliantie in 2011 tussen slachtgroep Covalis en de vleeshandelaar en verwerker Viangro is daar een voorbeeld van. Ook het veevoederbedrijf Danis voegt zich met de overname van slachtgroep en groothandel De Brauwer bij de groten.

Ook die nieuwe grote spelers ontsnappen niet aan de malaise omdat de kostprijs om varkensvlees te produceren al jaren hoger is dan prijs waartegen het kan worden verkocht. Onze varkensindustrie moet concurreren op prijs in een internationale markt, geen sinecure. "De belangrijkste afnemers liggen in een straal van 300 kilometer van Brussel, maar daarbinnen dicteren enkele grote groepen de prijs", zegt Ludo Dobbels, ex-eigenaar van slachthuis De Lokery. "En het probleem is dat het bijna allemaal coöperatieven zonder winstdoelstelling zijn, die akkoord gaan met onhoudbaar lage prijzen van retailers."

De oplossing bestaat er volgens Dobbels dan ook in dat retailers meer betalen voor varkensvlees. Zo opperde de Belgische vleesfederatie FEBEV al meermaals de Belgische oorsprong van varkensvlees meer als merk te verkopen, met onze strenge voedselveiligheid en beroemde rassen als argument voor een hogere prijs. "Het vlees moet maar 10 à 15 eurocent duurder worden om de keten weer gezond te krijgen", zegt Bert Bohnen, varkensspecialist bij Boerenbond. "Maar de consumenten moeten het willen betalen."

"De retailers zeggen dat de consument zo goedkoop mogelijk moet kunnen eten, maar de sector moet ook wel kunnen blijven produceren", stipt Bohnen aan. "Als de consument 20 à 25 eurocent meer betaalt voor een kilo varkensvlees, kan de sector zich redden. Met een prijs van zeven euro per kilogram is dat geen enorme stijging."

Ivo Mechels van consumentenorganisatie Test-Aankoop spreekt van een vicieuze cirkel. "De grootwarenhuizen zeggen dat de consument goedkope voeding vraagt, maar dat is niet waar. Hij wil een goede verhouding tussen prijs en kwaliteit. Maar als de supermarkt een iets duurdere varkenskotelet naast een goedkopere legt, zal de consument naar de goedkoopste grijpen. Daarom moeten de grootdistributeurs duiding geven bij zo'n prijsverschil, want de consument weet niet hoeveel de varkensboer krijgt voor zijn vlees."