Ruilverkaveling heeft onvoldoende oog voor fruitteelt

De ruilverkaveling in Jesseren, een deelgemeente van Borgloon, is na 11 jaar zowat de laatste fase van de procedure ingegaan. Het doel van deze ruilverkaveling die opgestart werd in 2004, is het aantal percelen te reduceren van 4.000 naar 1.500. Maar na de definitieve neerlegging van het herverkavelingsplan zijn nog steeds heel wat landbouwers ontevreden. Zeker de fruitboeren zijn niet te spreken over het feit dat er geen rekening wordt gehouden met de hoogte van een perceel. Het temperatuurverschil tussen een lager en hoger gelegen perceel kan immers oplopen tot vijf à zes graden.

Dat een ruilverkavelingsprocedure meer dan tien jaar aansleept, is niet ongewoon. Momenteel is een eerste verkavelingsplan van Jesseren aangepast op basis van bezwaren die land- en tuinbouwers konden indienen. Het definitieve verkavelingsplan dat dit voorjaar werd vrijgegeven, wordt nu voor een tweede keer aan een openbaar onderzoek onderworpen. Dit geeft land- en tuinbouwers opnieuw een maand de tijd om bezwaar in te dienen door naar de vrederechter te stappen. Die vrederechter kan het herverkavelingsplan niet meer veranderen, maar hij kan wel beslissen om de landbouwer een schadevergoeding toe te kennen als hij vindt dat zijn bezwaar terecht is.

Omdat Jesseren middenin de fruitstreek ligt, zijn ook heel wat fruitplantages betrokken bij deze ruilverkavelingsprocedure. En daar wringt het schoentje. “De wet op de ruilverkavelingen dateert uit 1970 en moet dringend aangepast worden. Met fruitplantages wordt helemaal geen rekening gehouden in de wetgeving”, legt Vlaams parlementslid An Christiaens (CD&V) uit. Zo is er geen aandacht voor de hoogte van een perceel. “Als een boer een laag gelegen perceel krijgt toegewezen, heeft hij veel meer kans op vorstschade. Dat moet mee in rekening worden gebracht bij het bepalen van de waarde van een perceel, maar dat gebeurt niet.”

Maar dat is niet het enige probleem, meent Patrick Cuvelier, een fruitteler uit Jesseren. “In de akkerbouw zaai of plant je elk jaar iets anders en kun je ook meteen oogsten. Maar een fruitteler moet enkele jaren wachten alvorens hij kan oogsten. We kunnen percelen in afwachting van de ruilverkaveling dus niet zomaar braak laten liggen.” Bij Cuvelier gaat het om vijf hectare op een totaal van 15 hectare die geruild wordt. “Dat is wel een derde van mijn bedrijf. Ik kan mij niet permitteren daar niks mee te doen. Dus heb ik toch geplant en nu moet ik zowel mijn appelplantage als mijn wijngaard rooien.”

Om die reden heeft Vlaams parlementslid Christiaens een voorstel van decreet ingediend om de wet op ruilverkavelingen te veranderen. In dat voorstel staat onder meer dat er rekening moet gehouden worden met de hoogte van een perceel en met andere specifieke criteria die voor de fruittelers belangrijk zijn. In Jesseren blijft de procedure ook aanslepen omdat er 360 bezwaren werden ingediend. “Maar op de behandeling van die bezwaren staat geen tijdslimiet. Dat zou beter beperkt worden tot een bepaalde periode. Dat staat ook in mijn voorstel van decreet”, aldus Christiaens.

In het Limburgse Wellen sprong in 2013 het ruilverkavelingsproces af omdat er onvoldoende rekening werd gehouden met de fruitteelt. De fruittelers stonden er erg weigerachtig tegenover het ruilen van appel- en perenplantages die jarenlang, en in het geval van peren generaties lang, productief blijven. Ook oordeelde het gemeentebestuur van Wellen dat de ruilverkaveling op haar grondgebied “niet wenselijk” en “budgettair niet haalbaar” is. Om die reden werd Wellen uit het project gehaald en werd het omgedoopt tot ‘ruilverkaveling Hoepertingen’.