"Paradigmashift naar agro-ecologisch landbouwsysteem"

Via duidelijke politieke keuzes moeten alternatieven voor het huidige voedselsysteem meer kansen krijgen om zo de niche te ontstijgen. Dat staat te lezen in het allereerste rapport van IPES-FOOD, of voluit het International Panel of Experts on Sustainable Food Systems, een internationale, onafhankelijke denktank waarvan voormalig VN-rapporteur Olivier De Schutter de bezieler is. “Ons voedselsysteem is in een vicieuze cirkel terechtgekomen”, zo klinkt het. “Een meer holistische benadering dring zich op.”

Om het (denk)werk verder te zetten dat hij als VN-rapporteur voor het recht op voedsel begon, richtte Olivier De Schutter in 2014 IPES-FOOD op, een internationale denktank die hij samen met Olivia Yambi uit Tanzanië voorzit. Met IPES-FOOD wil De Schutter onafhankelijke beleidsadviezen formuleren die het beleid kunnen helpen om op te schuiven richting een duurzaam voedselsysteem. In hun eerste rapport bepleit de organisatie een grotere diversiteit binnen het voedselsysteem. “Een paradigmashift van industriële landbouw naar gediversifieerde agro-ecologische systemen”, zo luidt de ondertitel van het rapport.

Ons huidig voedselsysteem heeft bewezen dat het in staat is de wereldmarkt van grote volumes voedsel te voorzien, zo stellen de auteurs vast. Maar de impact van dat systeem is veel te groot: “de bodem verarmt, de waterkwaliteit en de biodiversiteit gaan achteruit, de broeikasgasuitstoot ligt te hoog en zowel ondervoeding als overgewicht blijven wereldwijde uitdagingen”. Al die problemen vloeien volgens IPES-FOOD voort uit het huidige “industriële” landbouwmodel. Dat systeem vertoont te weinig diversiteit en is te afhankelijk van externe inputs zoals kunstmeststoffen, gewasbeschermingsmiddelen en antibiotica, zo klinkt het, en is daardoor kwetsbaar.

Om al die manco’s te verhelpen zijn de huidige aanpassingen onvoldoende, zo luidt het. Volgens het rapport moeten we daarom dringend gaan nadenken over een fundamenteel nieuw voedselsysteem dat uitgaat van een gediversifieerd landbouwlandschap. Dat nieuw systeem moet de afhankelijkheid van chemische gewasbescherming afbouwen, moet meer oog hebben voor biodiversiteit en moet streven naar meer interactie tussen verschillende soorten. Een meer holistische benadering met andere woorden, die inzet op vruchtbare bodems en een gezond agro-ecosysteem.

Dat het hier niet gaat om een utopisch alternatief moet blijken uit verschillende wetenschappelijke studies die in het verleden al gevoerd zijn rond het thema. “Agro-ecologische systemen zijn naar output toe wel degelijk competitief met de huidige, industriële systemen”, zo klinkt het. “Bovendien zijn ze veerkrachtiger in moeilijke omstandigheden en zorgen ze voor hogere opbrengsten op plaatsen waar er vandaag met voedingstekorten wordt gekampt. Ook voor de volksgezondheid biedt een meer gediversifieerd landbouwsysteem gunstige perspectieven. Om dit alles te stimuleren zijn meer impulsen nodig vanuit de overheid.” De auteurs hopen dan ook dat het nieuwe Europese landbouwbeleid meer aandacht aan agro-ecologie zal besteden en dat landbouwsubsidies agro-ecologische praktijken meer belonen.

Lees het volledige rapport hier.