Ondanks promotie blijft hondshaai bijvangst

Op basis van de biologische toestand van de hondshaai is het verantwoord om hem uit te roepen tot te promoten vissoort in België. Dat zegt het Instituut voor Landbouw- en Visserijonderzoek (ILVO) naar aanleiding van de commotie die was ontstaan toen de vis recent werd uitgeroepen tot ‘Vis van het jaar 2015’. “Hondshaai is bij geen enkel vaartuig van de Belgische vissersvloot een expliciete doelsoort, het is een bijvangst. Extra promotionele aandacht rond de vissoort zal daar niets aan veranderen”, zegt ILVO in een persbericht.

Hondshaai belandt alleen als bijvangst in de netten van vissers die op tong en schol vissen. Bovendien wordt slechts een klein deel van de opgeviste hondshaai aan land gebracht. De meeste hondshaaien belanden levend terug in zee, met een overlevingskans van 90 procent. De frequente teruggooi heeft volgens ILVO niets te maken met afmetingen, wel met de aard van het haaienvlees.

“Haaien en roggen bevatten immers meer ureum dan andere vissen. Dat is een stof die na de dood van de vis relatief snel uiteenvalt in onder meer ammonium. Daardoor verspreidt de haai al na enkele dagen een ammoniumgeur, een geur die bij ons als onaangenaam en dus als commercieel oninteressant wordt ervaren”, legt Kelle Moreau, specialist vispopulaties bij ILVO, uit.

Belgische vissers die meerdaagse visreizen ondernemen, smijten de hondshaai die de eerste dagen van de visreis worden gevangen om die reden overboord. Enkel wat de laatste visdag wordt bovengehaald, belandt ook effectief op de veiling. ILVO benadrukt dat de typische ammoniumgeur die de dode haai produceert, het vlees niet ongeschikt maakt voor consumptie. “In IJsland is dit soort ‘rijper’ vissenvlees bijvoorbeeld erg in trek. Bij ons dus niet.”

Door het ureumgehalte in deze vissoort zit er geen rek op de aanbodzijde. “De vrees dat promotie van de hondshaai tot toegenomen bevissing op de soort en tot een slinkende populatie van de hondshaai in de Noordzee, de Keltische regio en de Golf van Biskaje zou leiden, is dus ongegrond”, meent ILVO. De promotie van de hondshaai leidt volgens de Vlaamse Visveiling wel tot een tijdelijke verbetering van de verkoopprijs voor vissers.

“Door de band krijgen ze nog geen euro per kilo. Nu zit de prijs boven de drie euro. Van de 500 ton hondshaai die op jaarbasis in Oostende en Zeebrugge wordt aangeland, raakt normaal maar 170 ton verkocht. De rest moet worden verwerkt tot vismeel. Door de campagne van VLAM zijn bij de laatste veilingbeurten alle beschikbare hondshaaien verkocht geraakt”, zegt Johan van de Steen van de Vlaamse Visveiling.

Eerder hekelde Natuurpunt de keuze voor hondshaai als Vis van het jaar omdat de verwarring met zijn bedreigde grotere broertje, de kathaai, groot kan zijn. Wetenschappers beschikken voor kathaai niet over exacte bestandopnames. “Er zijn enkel aanvoercijfers op de visveilingen en die evolueren niet significant”, legt ILVO uit. Omdat kathaai op de Rode Lijst van de International Union for the Conservation of Nature (IUCN) staat, adviseert ILVO Belgische vissers om de vis meteen terug in de zee te zetten wanneer hij toch in de netten terechtkomt.

Voor vissers is het belangrijk dat zij kathaai feilloos kunnen onderscheiden van hondshaai die in veel grotere hoeveelheden in de vangst terechtkomt. Informatie en sensibilisering rond dat punt verdient volgens ILVO de nodige aandacht. “Natuurpunt bereidt een educatief project voor over een correcte identificatie van gelijkende haaien- en roggensoorten door vissers. ILVO beloofde daarvoor al technische ondersteuning”, zegt Krien Hansen van Natuurpunt.