Natuurcompensatie zou landbouw rond Leie wegvagen

Er zal in het natuurproject Rivierherstel Leie 300 en geen 500 hectare aan nieuw natuurgebied bijkomen. Dat leidt Vlaams volksvertegenwoordiger Bart Caron (Groen) af uit een antwoord van minister Joke Schauvliege. De natuurgebieden werden beloofd in het kader van het Seine-Scheldeproject, dat de Leie moet klaarstomen voor grotere schepen, maar ze zetten de toekomst van heel wat landbouwbedrijven op de helling. Driekwart van de gronden in de projectgebieden zijn in landbouwgebruik. In de regio zijn 125 landbouwbedrijven actief. Voor de zestien bedrijven die het zwaarst getroffen worden, staat er 194 hectare op het spel. Na het horen van de impact op landbouw concludeert Caron dat het engagement uit 2010 lichtzinnig was, maar de ontbrekende natuur moet wat hem betreft elders in de regio gecompenseerd worden.

De aanleg van groengebieden compenseren de werkzaamheden aan de Leie, van het West-Vlaamse Wervik tot het Oost-Vlaamse Deinze. Het gaat om het herstel van oude meanders, de oevers terug natuurlijk inrichten, de aanliggende weiden hun originele natte structuur geven en die natuur toegankelijk maken voor recreatie. De Vlaamse regering engageerde zich in 2010 om dit project te financieren, maar nu worden de plannen ingekrompen. Tien landbouweffectenrapporten (LER) in evenveel projectgebieden hebben namelijk aan het licht gebracht dat de impact op landbouw ongezien groot is. 125 landbouwbedrijven worden in meer of mindere mate door de plannen geraakt. Een oplossing vinden voor 16 professionele landbouwbedrijven die 194 hectare dreigen te verliezen en 12 landbouwbedrijven waarvoor 75 hectare op het spel staat, is voor de overheid een onbegonnen opdracht.

In andere dossiers wordt de huiskavel van landbouwbedrijven zo veel mogelijk ongemoeid gelaten maar hier valt 211 hectare huiskavel binnen de projectgebieden. De percelen behoren toe aan 38 bedrijven, waarvan er 11 met hun bedrijfszetel in de ‘gevarenzone’ vallen. “Het verlies van de huiskavel is zeer ingrijpend”, geeft bevoegd minister Joke Schauvliege toe, “omdat de huiskavel bijdraagt tot kostenbesparing en tot een betere opvolging van dieren en teelten. De meerderheid van de gronden is niet in eigendom, maar in pacht, wat de mogelijkheid bemoeilijkt om ruilgronden via de lokale grondenbanken te vinden.” De overheid, vooral het Agentschap voor Natuur en Bos en Waterwegen & Zeekanaal, is eigenaar van 112 hectare landbouwgrond in de regio. Helaas gaat het om versnipperde en erg verspreid gelegen percelen die geen grote hulp zijn bij het vinden van de 172 hectare ruilgrond waarmee de landbouw in de benen kan worden gehouden.

“Het ernstig beknotten van de leefbaarheid en de toekomst van een aantal bedrijven is problematisch”, geeft Schauvliege aan. Verder blijkt 2027 een onrealistische uiterste uitvoeringsdatum rekening houdend met de vele gronden die aangekocht moeten worden in een vrij korte tijdspanne. Bovendien is het beschikbare budget nog onzeker. De minister noemt het aangewezen om de timing en de fasering aan te passen en de oppervlakte voor natte ecotopen te herbekijken en na te gaan hoe de ongeveer 200 hectare beroepslandbouw, die zeer sterk in zijn voortbestaan bedreigd wordt, gevrijwaard kan worden. “We worden geconfronteerd met de conclusies van het landbouweffectenrapport dat in 2010 gevraagd werd. Op basis daarvan zal de nieuwe beslissing genomen moeten worden.” Bovendien kreeg Schauvliege er lucht van dat het draagvlak voor zoveel natuur bij de gemeentebesturen bijzonder klein is. “Ook daar moeten we vanuit de Vlaamse regering rekening mee houden. Op het terrein moeten we dit op een haalbare, aanvaardbare en betaalbare manier uitvoeren.”

Vraagsteller Bart Caron, Vlaams parlementslid voor Groen, begrijpt de keuze voor het leefbaar houden van professionele landbouwbedrijven. Alleen vindt hij dat een afspraak een afspraak is en de 500 hectare natuur er sowieso moet komen. Dat kan volgens hem in de brede regio, die twee provincies bestrijkt. Volgens minister Schauvliege is in de beslissing uit 2010 sprake van een ‘richtcijfer’ van 500 hectare, waarvan de haalbaarheid nog onderzocht moest worden. De omvang van de natuurcompensatie bijstellen aan de hand van het Landbouweffectenrapport is volgens haar de enige juiste weg. “We hebben indertijd met de Vlaamse regering afgesproken om het LER op te maken en om er op een ernstige manier mee om te gaan.”