Laks antibioticagebruik in VS blijft niet ongestraft

Overmatig gebruik van antibiotica in de veehouderij is nergens goed voor. Dat blijkt nog maar eens uit nieuw onderzoek aan de Johns Hopkins Bloomberg School of Public Health. Daar ontdekte men dat mensen buiten het ziekenhuis door de met veehouderij verwante variant van de 'ziekenhuisbacterie' MRSA besmet kunnen worden wanneer zij in contact komen met varkensmest.

MRSA is een bacterie die ongevoelig is voor meticilline en andere antibiotica. Gezonde mensen die drager zijn van MRSA worden meestal niet ziek. De bacterie is vooral gevaarlijk voor mensen met een verminderde weerstand. Daarom nemen ziekenhuizen hygiënemaatregelen om verspreiding van MRSA te voorkomen. In 2004 dook een nieuw type MRSA op dat geassocieerd werd met landbouwdieren zoals varkens. Dit type wordt inmiddels aangeduid als 'livestock-associated MRSA', kortweg LA-MRSA.

Joan Casey en haar collega's van de Johns Hopkins School of Public Health schrijven 11 procent van de Amerikaanse MRSA-infecties die buiten het ziekenhuis worden opgelopen toe aan de bemesting van akkers met varkensmest. Ze leiden dat af uit een bevraging van ruim 1.500 Amerikanen die een infectie met MRSA opliepen zonder in een ziekenhuis te zijn geweest.

De onderzoekers zijn overtuigd dat er een verband is tussen het uitrijden van varkensmest op akkers en het voorkomen van LA-MRSA bij omwonenden. Een gelijkaardig maar zwakker verband vonden ze bij mensen die in de buurt van varkensbedrijven wonen. In de buurt van melkveebedrijven deden zich niet meer besmettingen met LA-MRSA voor. Casey, hoofdauteur van de studie, geeft toe dat de resultaten nader onderzoek vergen. Maar ze is wel zeker van haar stuk dat hiermee sterk bewijs geleverd is voor de impact van een aantal praktijken uit de veehouderij op de volksgezondheid.

De Standaard klopte met de resultaten van de studie aan bij Herman Goossens, expert antibioticaresistentie van het Universitair Ziekenhuis. "In Europa komt het zelden voor dat mensen buiten het ziekenhuis ziek worden van MRSA-bacteriën", zegt Goossens. "In de VS wel, en we hebben daar geen verklaring voor. Zo bekeken is deze studie niet echt relevant voor Europa. Toch zijn de bevindingen verontrustend en moet worden uitgezocht hoe mensen in de buurt van akkers waar varkensmest werd gebruikt, besmet kunnen worden."

Het Voedselagentschap ziet geen reden voor ongerustheid maar herhaalt de aanbeveling om groenten voor de bereiding steeds te wassen. "We wisten al dat LA-MRSA behalve bij varkens ook op de huid van bijvoorbeeld varkenshouders en dierenartsen en in de omgeving van een varkensbedrijf gevonden kan worden", vertelt Jeroen Dewulf, professor aan de UGent en voorzitter van het Belgisch kenniscentrum inzake veterinair antibioticagebruik AMCRA. "De bacterie overleeft ook in mest en komt zo in de bodem terecht, maar stof is als vector volgens mij belangrijker."

Net zoals Goossens zegt ook Dewulf dat klinische problemen bij mensen door LA-MRSA zeer uitzonderlijk zijn. Maar de omstandigheden waarin het onderzoek in de VS plaatsvond zijn anders dan bij ons. "In de VS gaat men veel lakser om met antibiotica. Als groeibevorderaar zit het er nog in het veevoeder. Bovendien wordt drijfmest er ouderwets open gespreid op de akkers en wordt er nog mest toegediend wanneer de gewassen al op het veld staan. Een onderzoek in eigen land naar antibioticaresistente E. coli op sla wijst uit dat het probleem hier niet onbestaande is maar wel meevalt."

Volgens de Amerikaanse Food and Drug Administration wordt bijna 80 procent van de totale verhandelde hoeveelheid antibiotica in de VS gemengd in veevoeder. De dieren die drager zijn van MRSA scheiden deze bacterie ook uit in hun mest. In de mest kan ongeveer driekwart van de door de dieren geconsumeerde antibiotica teruggevonden worden.

Meer info: JAMA Internal Medicine