Kan blockchain transparantie in voedselketen vergroten?

De undercoverbeelden die het Exportslachthuis in Tielt in opspraak brachten, doet consumenten stilstaan bij het productieproces van hun voeding. Permanent cameratoezicht kan een oplossing zijn om in volledige transparantie te kunnen werken, maar dat blijkt in de praktijk niet zo eenvoudig. Volgens De Morgen zou de blockchaintechnologie soelaas kunnen bieden: via een ketting van digitale informatie kan de hele weg geregistreerd worden die voeding heeft afgelegd van de grond of de stal tot het bord.

In de kern is blockchain een digitaal grootboek dat blokjes informatie aan elkaar koppelt. De wiskundige koppeling zorgt ervoor dat die verschillende blokken, zodra ze geregistreerd zijn in de ketting, heel moeilijk te wijzigen zijn. Er is bovendien geen centrale server die kan gehackt of platgelegd worden om bepaalde informatie te doen verdwijnen of te wijzigen. Het grootboek wordt beheerd door het netwerk, iedereen heeft een kopie op zijn computer of smartphone staan.

Een voorbeeld van een platform dat de blockchain gebruikt om transparantie in de moderne voedselketen te vergroten, is Provenance. Zo publiceerde het vorige zomer een rapport over tonijnvangst. Het eerste blokje van informatie is een sms van een tonijnvisser in de Filipijnen. Ngo’s verifiëren of die visser de milieu- en werkomstandigheden naleeft. Telkens de vis een nieuw stadium passeert, wordt een versleuteld blokje aan de ketting toegevoegd. Dat kan bijvoorbeeld een gps-signaal zijn dat elke tien minuten registreert waar de vis zich bevindt bij transport. Een chip met thermometer kan nagaan of de tonijn nooit te warm wordt opgeslagen. Wanneer je tonijn koopt in de winkel, kun je via een eenvoudige QR-code controleren welke weg die heeft afgelegd en wie verantwoordelijk is voor welk stukje in de keten.

In de stad Antwerpen experimenteert men momenteel met de blockchaintechnologie. “De blockchain kan perfect gebruikt worden om de rol van de wijkagent bij een verhuis overbodig te maken”, zegt Stefaan Ponnet, blockchainexpert. “Eigenlijk zijn onze buren beter geplaatst om te verifiëren of je wel woont waar je beweert te wonen. Ze hebben je tenslotte zien verhuizen en komen je waarschijnlijk al eens tegen op straat. Dat kan bijvoorbeeld via een app waarin ze elk op hun smartphones in een aantal swipes kunnen aangeven dat u hun nieuwe buur bent.”

De gedistribueerde database met alle domiciliegegevens staat niet op een server in de gemeente, elke inwoner heeft een kopie van de database. "In zo'n systeem is het heel moeilijk om te frauderen", vertelt Karel Dekyvere, blockchainexpert en chief security bij softwarereus Microsoft. "Wanneer ik om een of andere reden bepaalde data wil wijzigen, moet ik dat op al die verschillende computers of smartphones doen." Bijkomend voordeel is dat je de inhoud van het blokje kan versleutelen: niet iedereen die toegang heeft tot de ketting van informatie, kan bijvoorbeeld per definitie je persoonlijke gegevens zien.

De vraag die zich stelt, is waarom mensen zich geroepen zouden voelen om door te geven dat ze een nieuwe buurman hebben? “Zij kunnen daar een beloning voor krijgen, zoals digitale jetons om gratis te zwemmen in het stedelijk zwembad”, illustreert Ponnet. “De jetons voor het zwembad kunnen evengoed reputatiepunten zijn die je met de jaren opbouwt waardoor je steeds grotere voordelen in de stad kunt krijgen. Met dergelijke reputatiepunten zorg je dat mensen er belang bij hebben om hun rol als wijkagent goed te spelen. Ze zetten hun eigen reputatie op het spel.”