Handelsverdrag EU-Canada treedt voorlopig in werking

CETA, het veelbesproken handelsverdrag tussen de Europese Unie en Canada, treedt donderdag voorlopig in werking. Van zowat 98 procent van de producten die tussen Europa en Canada worden verhandeld, verdwijnen de douanerechten. CETA zal nieuwe mogelijkheden creëren voor de export van onder meer kaas, wijn, groenten en fruit, en verwerkte voedingsproducten. Ook wordt de naam van streekproducten met een Europese erkenning beschermd in Canada. Pas wanneer de EU-lidstaten het verdrag hebben geratificeerd, zal het definitief in werking treden.

Over CETA werd jaren onderhandeld. In de herfst van 2016 dreigde het verzet van de Waalse en de Brusselse regeringen het dossier in de eindfase te doen ontsporen, maar na een aantal bijkomende verklaringen en interpretatieve teksten kon het verdrag alsnog worden ondertekend. De daaropvolgende goedkeuring door de EU-lidstaten in de Raad en door het Europees Parlement laat toe dat de Brede Economische en Handelsovereenkomst, zoals CETA voluit heet, donderdag voorlopig in werking treedt.

Die inwerkingtreding beslaat zowat 90 procent van het verdrag. Volgens Europees commissaris voor Handel Cecilia Malmström zullen bedrijven en burgers in de EU "onmiddellijk de voordelen kunnen plukken" van CETA. De Commissie rekent voor dat het verdrag de Europese ondernemingen 590 miljoen euro per jaar zal besparen, in de vorm van douanerechten op producten die naar Canada worden uitgevoerd en die vanaf donderdag niet meer moeten worden betaald. "Ook krijgen Europese bedrijven de beste mogelijkheden die ooit werden geboden aan bedrijven van buiten Canada om mee te dingen naar contracten voor Canadese overheidsopdrachten."

Nieuwe mogelijkheden zijn er naar verluidt ook voor landbouwers en voedingsbedrijven, terwijl de gevoelige Europese sectoren "volledig zullen worden beschermd", zegt de Commissie. De EU heeft haar markt "in beperkte, afgemeten mate" verder opengesteld voor bepaalde concurrerende Canadese producten, terwijl belangrijke Europese exportproducten als kaas, wijn, gedistilleerde dranken, groenten en fruit betere toegang tot de Canadese markt krijgen.

Nog volgens de Commissie verandert CETA niets aan de Europese regelgeving inzake voedselveiligheid, maar daar plaatst alvast Greenpeace serieuze kanttekeningen bij. "Canada heeft zwakkere voedselveiligheidsstandaarden en etiketteringsregels dan de EU en een industriële landbouw die meer op pesticiden en ggo's steunt", zegt campagnemedewerker Kees Kodde. "CETA geeft Canadese en Amerikaanse multinationals de middelen om de regels over onder meer klonen, ggo's, groeihormonen en herkomstetikettering te ondermijnen." Greenpeace vindt het onaanvaardbaar dat CETA in werking kan treden zonder dat de nationale parlementen inspraak hebben gekregen.

Malmström laat zich niet kennen door de kritiek: "CETA is een moderne en progressieve overeenkomst die ons engagement voor vrije en eerlijke handel op basis van waarden onderstreept.Zij helpt ons vorm te geven aan de globalisering en aan de regels die van toepassing zijn op de wereldhandel. Bovendien onderstreept CETA ons sterk engagement voor duurzame ontwikkeling en beschermt zij het vermogen van onze regeringen om in het algemeen belang te reguleren."

De overeenkomst met Canada wordt door de EU-commissaris gespiegeld aan het handelsakkoord met Zuid-Korea dat sinds zijn inwerkingtreding in 2011 resulteerde in 55 procent meer uitvoer voor de EU. De verkoop van Europese wagens is in Zuid-Korea zelfs verdrievoudigd en de uitvoer van bepaalde landbouwproducten is met 70 procent gestegen. De overeenkomst met Zuid-Korea is ook een aantal jaren na de ratificatie ervan op EU-niveau voorlopig van toepassing geweest, in afwachting van de ratificatie door alle EU-lidstaten. Die ratificatieprocedure kan voor CETA nog jaren in beslag nemen. Voorlopig hebben enkel Denemarken, Letland en Malta het proces in gang gezet.