Gent-Wevelgem als decor voor schreeuw om aandacht
nieuws
Op een heel ordentelijke manier hebben de Vlaamse boeren hun opgekropte frustraties geuit tijdens de wielerklassieker Gent-Wevelgem. Na de Kemmelberg reden de renners voorbij een indrukwekkend lange colonne van honderden tractoren. Eerder die dag hadden ook in Pittem meer dan 150 tractoren het peloton met zwarte vlaggen en affiches opgewacht. De schreeuw om aandacht van de boeren heeft vele redenen, niet alleen de slechte prijzen voor hun producten. Wielercommentator Michel Wuyts had het tijdens de uitzending op Sporza moeilijk om te beschrijven wat er allemaal op de landbouwsector af komt: natuurdoelstellingen met de bijbehorende vergunningenproblemen, grondverlies aan bos en andere natuur, verplichte vergroening in ruil voor (minder) subsidies, onwerkbare erosiemaatregelen, strengere bemestingsregels, enz.
Een maand geleden trokken landbouwers uit de Vlaamse Ardennen met hun tractor naar de eerste wielerklassiekers om de aandacht van het grote publiek op hun problemen te vestigen. Geconfronteerd met dezelfde moeilijkheden zijn zondag ook de boeren uit het Heuvelland en de regio Tielt op straat gekomen. De ABS-leden hingen in Kemmel de zwarte vlag en spandoeken uit terwijl Boerenbond-leden in Pittem en in Kemmel de affiche ‘Stop de waanzin. Boeren eisen volwaardige toekomst’ toonden.
Alles verliep heel gedisciplineerd, dat moet gezegd worden. Hier en daar lees je in de krant dat de tractoren niet braaf langs het parcours zullen blijven staan als er niet snel in positieve zin iets verandert. Tijdens Gent-Wevelgem gedroeg iedereen zich keurig. Ondanks de massale opkomst van landbouwers en tractoren was er niet één incident. Het sportieve gebeuren kon zijn gewone gangetje gaan en de modder die na het vertrek van de tractoren op de openbare weg terechtkwam, werd diezelfde avond nog opgeruimd.
“De actie is perfect verlopen, onze actie kreeg veel media-aandacht, alleen het weer zat tegen”, blikt Eric Boussery van het Algemeen Boerensyndicaat (ABS) tevreden terug. Hij organiseerde de grootste van de twee boerenprotesten, die in Kemmel. Dat 600 boeren met hun tractor een hele dag op het parcours van Gent-Wevelgem bivakkeerden, heeft niet één maar vele redenen. Wat is er precies aan de hand? Wielercommentator Michel Wuyts deed zijn best om dat tijdens de rechtstreekse tv-uitzending toe te lichten maar uit zijn verwarde uitleg kan je afleiden hoe complex de richtlijnen zijn die op de boeren afkomen.
Om te beginnen zijn er de natuurdoelstellingen, waarvoor er een 130-tal veebedrijven moeten wijken (code rood) en meer dan 1.400 anderen (code oranje) in de nabije of verdere toekomst zwaar zouden moeten investeren om hun ammoniakuitstoot drastisch te verminderen. “Het Heuvelland is één van de regio’s die het zwaarst getroffen wordt”, getuigt Boussery, die de overheid verwijt het stikstofprobleem volledig op de veehouderij af te wentelen “omdat boeren een gemakkelijke prooi zijn”. De te grote stikstofneerslag in natuurgebied heeft inderdaad meerdere oorzaken, bijvoorbeeld ook transport en emissies die uit het buitenland komen aanwaaien.
Door de uitgestrekte natuurbeschermingszones in het Heuvelland kregen veel veehouders er code rood of oranje. “Vergis je niet, oranje is zeker zo erg als rood want je bedrijf gaat op slot en wordt waardeloos”, aldus Boussery. “Zoiets komt hard aan, ik heb hier vandaag mensen zien huilen vanwege de vergunningen- en andere problemen.” Naast de vergunningenproblematiek gaat er in het Heuvelland ook 500 hectare landbouwgrond verloren aan natuur.
Ook bij de betogers in Pittem zorgen planningsprocessen die landbouwgrond kosten voor onvrede. In de eerste plaats is er het dossier rivierherstel Leie dat in een afgeslankte vorm nog altijd 300 hectare landbouwgrond zal kosten. Meer lokaal, maar daarom niet minder erg voor de getroffen boeren in Dentergem, is er het RUP Poelberg-Meikensbossen dat 60 hectare landbouwgrond in bos omzet.
“De druk die op landbouwers gelegd wordt, is groot. Dat één mailtje volstaat om meer dan 150 tractoren bijeen te brengen in Pittem, zegt genoeg”, aldus Tom Destoop, regioconsulent bij Boerenbond. “Deze winter is er van alles neergedaald op de hoofden van onze boeren”, vervolgt hij. “Er zijn de instandhoudingsdoelstellingen voor natuur, het vergroeningsbeleid dat pijnlijk duidelijk wordt nu de perceelaangifte moet gebeuren en dit voorjaar worden boeren ook geconfronteerd met een nieuw mestactieplan. In een regio waar openluchtgroenteteelt en varkenshouderij het kloppend hart van de landbouw zijn, speelt ook de prijzenproblematiek een grote rol. Als er geen financiële ruimte is, dan loopt de emmer sneller over.”
Ook Boussery is van mening dat één en ander de landbouwers minder zwaar op de maag zou liggen bij goede prijzen voor landbouwproducten, “wat helaas een illusie is”. Over het nieuwe mestactieplan wil Boussery nog kwijt dat de overheid onbegrip oogst als controleurs vitten, bijvoorbeeld over de niet egale verspreiding van stalmest die zij interpreteren als een overbemesting. Voor de boeren in het Heuvelland komen de strengere erosiemaatregelen op hellende percelen bovenop alle andere lasten. “De beperking van teeltkeuze en oogsttijdstip is een zware dobber”, aldus Eric Boussery.
Nieuwe regeltjes blijven op de boeren afkomen terwijl een aantal onder hen ondanks hard werken zijn spaarcenten moet aanspreken om rond te komen. Zo laat de woede-uitbarsting zich verklaren, al schrikken doorwinterde landbouwers er zelf van. “De boosheid die boeren vandaag etaleren, heb ik nooit eerder gezien”, zegt Jean-Marie Gunst, tuinder en voorzitter van de Boerenbond-regioraad Tielt. Hij hoopt dat de actie jonge boeren een toekomst kan geven “want wat houden we in Vlaanderen nog over van landbouw als jongeren de moed niet meer vinden om boer te worden”.
