"Gelukkig moet landbouw geen grote reserves oppompen"

De meeste bedreigde landen liggen in mediterraan Europa. België is het enige land in Noordwest-Europa dat met een dreigende waterschaarste kampt. Vooral in Vlaanderen is dat zo. Hoe komt dat? "We mogen dan geen grote verkwisters zijn, we stellen ook vast dat ons waterverbruik niet meer verder daalt", zegt Marc Despiegelaere van Protos, een ngo die zich inzet voor beter waterbeheer. "Onze inspanningen van de voorbije jaren om zuiniger met water om te springen, worden tenietgedaan door een steeds grotere groep van mensen met comfortverbruik van water, in hun jacuzzi of zwembad".

Het hoofdprobleem is echter de bevolkingsdichtheid en sterke industrialisatie van Vlaanderen. Heel veel mensen op een kleine ruimte hebben veel water nodig. Bovendien valt er te weinig neerslag die de grondwaterreserves tijdig en op een natuurlijke wijze kan aanvullen. "De mensen mogen dan al denken dat het in ons land veel regent, maar eigenlijk is dat niet waar", zegt Despiegelaere. "Als we een langere periode van droogte kennen, zoals de zomer van 2006, komen we vrij snel in de problemen".

"Nog een geluk dat de neerslag fantastisch mooi over het hele jaar is gespreid", zegt Despiegelaere nog. "Daardoor moet de landbouw geen al te grote reserves oppompen en is zij maar goed voor 5 procent van het waterverbruik". Toch neemt de druk op onze zoetwaterbronnen toe. Vlaanderen telt zes grondwatersystemen: in het westen is dat het Kust- en Poldersysteem, eronder en ernaast het Centraal Vlaams Systeem en daaronder het Sokkelsysteem. In het oosten van het land gaat het om het Maassysteem, het Centraal Kempisch Systeem en het Brulandkrijtsysteem.

Het Sokkelsysteem, in de buurt van Waregem, is er het ergste aan toe. "Daar moeten we drastische maatregelen nemen", zegt Didier D'hont van de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM). "De watervoorraad in de Sokkel slinkt sneller dan ze wordt aangevuld. Op termijn moet het pompen daar met 75 procent worden verminderd, anders raakt het water gewoon op. Zelfs als we nu stoppen met pompen, duurt het nog meer dan een halve eeuw voor het bekken zich heeft hersteld".

Drinkwatermaatschappijen zijn de grootste gebruikers van grondwater. Zij halen 60 procent van hun voorraad uit de grond. Maar ook de industrie pompt veel van het kostbare goedje op om als proceswater te gebruiken. Volgens D'hont moeten we grondwater bewuster gebruiken. "Grondwater heeft vaak een goede kwaliteit. Daarom moet het in eerste instantie voorbehouden worden voor de processen die een goede kwaliteit nodig hebben, zoals drinkwatervoorziening bij gezinnen", zegt hij.

Dat wil niet zeggen dat de gezinnen geen inspanningen moeten doen om hun waterverbruik te verlagen of water te hergebruiken, zegt D'hont. "Maar het is vooral de industrie die op zoek moet gaan naar meer alternatieven, zoals het gebruik van oppervlaktewater of grijswater", zegt D'hont. De Vlaamse overheid subsidieert al enkele jaren bedrijven die overschakelen van het gebruik van grondwater naar grijswater. Conclusie? "Een standstill is voor de diepe watervoerende lagen onvoldoende. De grondwaterlagen moeten echt tijd krijgen om te herstellen".

Dramatiseren is niet nodig. We dreigen niet zonder water te vallen. De productietekorten in Vlaanderen worden grotendeels opgevangen met water uit Wallonië. "Maar we moeten wel waakzaam zijn", zegt D'hont. "Grondwater is heel kwetsbaar".(KS)