"Familiale landbouw essentieel voor voedselvoorziening"

In een uitgebreid interview met het Nederlandse landbouwblad Boerderij laat Louise Fresco, bestuursvoorzitter van Wageningen Universiteit, haar licht schijnen op de belangrijkste landbouwuitdagingen van de eenentwintigste eeuw. Dat landbouw een hoofdrol zal spelen in een koolstofarme economie is volgens Fresco overduidelijk. De wetenschapster pleit onder meer voor een internationaal panel voor voedsel en landbouw, analoog aan het klimaatpanel. 

Louise Fresco zit in haar boeken, columns en interviews niet om een uitgesproken mening over landbouw verlegen. In een recent interview pleit ze onder meer voor de oprichting van een internationaal landbouwpanel. “Laat wetenschappers de huidige staat van kennis in kaart brengen en op basis daarvan opties aanreiken voor het beleid”, vindt Fresco. “Zodat de wereld zich voorbereidt op de uitdagingen voor de komende tientallen jaren, zoals klimaatverandering en de groei van de wereldbevolking.”

“We zijn op weg naar een postfossiele wereld”, zo schetst Fresco één van de grote uitdagingen die op ons wachten. “Alle fossiele grondstoffen voor chemie en energie worden vervangen door biomassa, die wordt geproduceerd door de landbouw.” Fresco gelooft dat we de opbrengst van gewassen gevoelig kunnen verhogen door de fotosynthese bij gewassen te verbeteren. “Planten gebruiken het beschikbare zonlicht niet erg efficiënt, omdat er een overvloed aan is”, aldus Fresco. “Niet meer dan 1 of 2 procent van de zonnestraling wordt omgezet in biomassa. Dat kan veel beter.”

Hoe eten we in de toekomst? “Gaat het over 2050? Of over het eind van de eeuw? Dat zijn verschillende dimensies”, aldus Fresco. “Aan het eind van deze eeuw zullen we nog steeds koolhydraten en eiwitten, vetten, vitamines en mineralen nodig hebben. De vraag is, waar komen ze vandaan, en zien ze er anders uit? Koolhydraten zullen nog steeds in de vorm van granen verbouwd worden, waarschijnlijk in grootschalige landbouw – want we hebben hoge opbrengsten nodig. Tarwe en rijst zullen we niet in steden verbouwen, in tegenstelling tot fruit en groenten.”

“De essentiële vraag is: wat doen we met eiwitten? Ik verwacht dat er een toename zal zijn in eiwitconsumptie”, aldus Fresco. “En in welke mate vervangen we dierlijk eiwit door plantaardig eiwit? We kunnen dat nu al doen in verwerkte vleesproducten, zonder dat de consument dat merkt. Niet in biefstuk, maar wel in worst of hamburgers. Combinaties van dierlijk en plantaardig eiwit zullen belangrijker worden in ons dieet. Vlees blijft nodig, maar daarnaast zullen vegetarische opties een deel van het verhaal uitmaken.”

Wat met stadslandbouw? “De consumptie van fruit en groenten is in grote delen van Europa en de rest van de wereld te laag”, aldus Fresco. “We weten allemaal dat groenten en fruit belangrijk zijn voor onze gezondheid. In kassen wordt nu al 80 kilo tomaten per vierkante meter geteeld. De waterefficiëntie is in die kassen 18 keer beter dan op de volle grond. Dat zijn extreem doelmatige systemen. Ik denk dat dat soort systemen in veel stedelijke gebieden zullen worden toegepast. Met de kennis die we hebben over de erfelijke eigenschappen van de plant, zijn we in staat de productie van vezels en andere voedingsstoffen in de planten te verbeteren. Er zijn slapende genen aanwezig in de planten, die we kunnen activeren.”

Tot slot de vraag welke rol de traditionele, familiale landbouw in de toekomst zal spelen? “Dat hangt ervan af hoe je het gezinsbedrijf definieert”, besluit Fresco. “Gezinsbedrijven houden zeker een rol in gebieden waar je het landschap duurzaam en leefbaar wilt behouden. Neem nu Toscane. Toscane is zo mooi doordat de natuur en het landschap daar een bijproduct zijn van een minder efficiënt landbouwsysteem. En dat willen we ook, want het is deel van ons cultureel erfgoed. Maar de gezinsbedrijven daar kunnen niet de bevolking in grote steden voeden. Belgische en Nederlandse gezinsbedrijven daarentegen zijn wel hoogproductief en efficiënt, en kunnen daardoor zonder subsidie een wezenlijke bijdrage leveren aan de voedselvoorziening van de stedelijke bevolking.”