EU zet opschorting van kunstmestheffing in als extra concessie voor Mercosur
nieuwsDe Europese Commissie heeft enkele voorstellen gelanceerd om tegenstanders van het vrijhandelsakkoord met de Mercosurlanden over de streep te trekken. Ze stelt onder meer voor om tijdelijk invoerheffingen op kunstmeststoffen te schrappen en lidstaten eerder dan gepland toegang te geven tot een deel van het GLB-budget. Vlaams minister van Landbouw Jo Brouns (cd&v) noemt de voorstellen "ruim onvoldoende om de structurele problemen in de landbouw aan te pakken".
De Europese Commissie zoekt voldoende steun voor de Mercosurdeal, waarbij Italië een sleutelpositie inneemt. De Italiaanse houding kan bepalen of de vereiste meerderheid wordt gehaald om het akkoord binnenkort te ondertekenen. In een poging om Italië in het ja-kamp te krijgen, kondigde de Commissie woensdag nog enkele voorstellen aan. De aankondiging volgt op een buitengewone bijeenkomst van EU-landbouwministers na de protesten van vorige maand.
Goedkopere kunstmeststoffen
Kunstmeststoffen zijn een belangrijke input voor landbouwers en worden geproduceerd met aardgas. Sinds de Russische inval in Oekraïne in februari 2022 is de Europese kunstmestmarkt ontwricht geraakt. Door de sancties op Russisch gas stegen de energieprijzen en daarmee ook de kunstmestprijzen fors. Vier jaar later zijn de prijzen intussen gedaald, maar zijn ze nog steeds dubbel zo hoog als in 2020.
Omdat de Europese Unie zeer veel kunstmeststoffen importeert, stelt de Commissie nu voor om de invoertarieven van 6,5 en 5,5 procent op twee soorten kunstmeststoffen tijdelijk op te schorten om zo de prijzen te drukken. Volgens de Commissie zou de maatregel snel in werking kunnen treden en is die qua omvang vergelijkbaar met de kosten die voortvloeien uit het nieuwe aanpassingsmechanisme voor de koolstofgrens (CBAM), dat begin dit jaar in werking trad.
In december liet de Commissie al weten dit mechanisme te willen aanpassen, zodat de toepassing tijdelijk kan worden opgeschort als de impact op de Europese interne markt te groot blijkt. Die opschorting zou met terugwerkende kracht tot 1 januari 2026 kunnen gelden.
Op middellange termijn zal de Commissie in het tweede kwartaal van 2026 ook een meststoffenactieplan voorstellen. Dit zal onder meer inzetten op markttransparantie, op een grotere beschikbaarheid en op het gebruik van gerecycleerde nutriënten en alternatieven zoals renure.
Wat met Russisch kunstmest?
De EU importeert een groot deel van haar kunstmeststoffen uit Rusland. Hoewel er sancties kwamen op Russisch aardgas, bleef de invoer van Russische kunstmest lange tijd buiten schot. Pas vorige zomer besliste de EU om ook daar in te grijpen, door bovenop de gebruikelijke invoertarieven van 6,5 en 5,5 procent een specifiek importtarief in te voeren. Dat tarief wordt stapsgewijs verhoogd en moet binnen drie jaar uitkomen op een invoerheffing van ongeveer 100 procent. Een woordvoerder van de Europese Commissie kon nog niet bevestigen of het nieuwe opschortingsvoorstel ook van toepassing zou zijn op Russische kunstmest.
Europa versterkt controles op voedsel dat de EU binnenkomt
10 december 2025Gewasbescherming in import
De Commissie wil daarnaast drie gewasbeschermingsmiddelen, die in de EU verboden zijn, ook weren uit ingevoerde producten. De Commissie werkt tegelijk aan een reeks technische aanpassingen van de bestaande regelgeving.
Tot slot stelde ze voor om 45 miljard euro vervroegd vrij te maken voor landbouwers in de volgende meerjarenbegroting. Lidstaten zouden bij de indiening van hun eerste GLB-plannen vanaf 2028 al toegang kunnen krijgen tot maximaal twee derde van dat bedrag, dat normaal pas later bij een tussentijdse evaluatie beschikbaar is.
"Ruim onvoldoende”
Minister Brouns, die samen met zijn Waalse collega Anne-Catherine Dalcq (MR) België vertegenwoordigde op de raad, noemt de maatregelen echter "ruim onvoldoende" om de structurele problemen en de fundamentele knelpunten aan te pakken. "Het speelveld blijft ongelijk zolang landbouwers in Europa geconfronteerd blijven met een opeenstapeling van verplichtingen, controles en sancties, terwijl concurrenten van buiten de EU onder minder strenge voorwaarden toegang krijgen tot de markt", stelt hij. “Europa moet ruimte laten voor lokaal maatwerk. We moeten weg van een systeem dat enkel draait om controle en naar een kader dat inzet op vertrouwen".
Beperkte bijsturingen volstaan volgens de minister niet "om het vertrouwen in het Europese landbouwbeleid te herstellen of om jonge mensen opnieuw perspectief te bieden in de sector".
Alle ogen op Italië
De meeting van de landbouwminister kwam er voor een mogelijke stemming op vrijdag van de lidstaten over het EU-Mercosur-vrijhandelsakkoord. De Europese Commissie wil dat akkoord zo snel mogelijk officieel ondertekenen, maar heeft daarvoor nog niet de nodige steun van de lidstaten. Er wordt onder meer naar Italië gekeken, dat zich tot voor kort nog verzette tegen het akkoord, maar volgens verschillende media de kar zou kunnen keren. De Italiaanse minister van Buitenlandse Zaken Antonio Tajani schreef in een persbericht alvast dat het akkoord "enorme voordelen" zou kunnen bieden, en hij verwelkomde de maatregelen die de Commissie aankondigde.
Filterblokkades en laatste bord met Belgische kost: landbouwers voeren druk tegen Mercosur op
nieuwsBeeld: Inagro
