EU sluit 'duurzaam' handelsverdrag met zuidelijk Afrika

De Europese Unie en de Afrikaanse landen Botswana, Lesotho, Namibië, Swaziland en Zuid-Afrika hebben een nieuw soort handelsakkoord in werking doen treden. Eén van de doelstellingen van het Economisch Partnerschapsakkoord tussen de EU en de Ontwikkelingsgemeenschap van Zuidelijk Afrika (SADC) is het bevorderen van de economische integratie van de Afrikaanse landen. Als de Europese import de lokale markt verstoort, mogen de partnerlanden hun invoerheffingen bovendien unilateraal weer optrekken.

Het nieuwe handelsakkoord gunt de vijf Zuid-Afrikaanse landen 100 procent vrije toegang tot de Europese markt. Mozambique moet het akkoord nog ratificeren, maar zal van dezelfde handelsvoorwaarden gebruik kunnen maken. Om hun eigen markten af te schermen, hoeven de landen onder de evenaar de Europese bedrijven niet dezelfde markttoegang te geven. In die zin is het een zogenaamde asymmetrische liberalisering.

Het achterliggende idee is dat Afrikaanse bedrijven Europese onderdelen moeten kunnen invoeren om zelf (half)afgewerkte producten te kunnen exporteren. De handelsstroom zou daardoor in beide richtingen moeten toenemen. Duurzame ontwikkeling en respect voor sociale en milieurechten staan centraal.

Een primeur is dat met het handelsakkoord de economische integratie in zuidelijk Afrika gestimuleerd wordt. Zo vormen Botswana, Lesotho, Namibië, Swaziland en Zuid-Afrika sinds 1910 een douane-unie, de oudste ter wereld. Maar die vertoont nog een paar gebreken: de vijf landen hanteren niet allemaal dezelfde invoerheffingen voor Europese producten. Daar komt nu verandering in.

Het handelsakkoord bevat ook een aantal 'veiligheidskleppen'. Van zodra een uit Europa geïmporteerde productsoort de lokale markt verstoort of dreigt te verstoren, mogen de Afrikaanse landen opnieuw importtarieven hanteren. "Het akkoord bevat maar liefst vijf van die beschermingsmaatregelen, een aantal dat in geen enkel ander Europees handelsakkoord terug te vinden is", luidde het bij de Europese Commissie.