"EU-regels biotech op losse schroeven"

De Europese regels voor genetische modificatie staan op losse schroeven door de ontwikkeling van nieuwe technieken en dus moet de Commissie niet langer wachten met het aanpassen van de spelregels. Dat vindt het Cogem, een onafhankelijk wetenschappelijk adviesorgaan dat de Nederlandse overheid adviseert inzake de veiligheid voor mens en milieu van genetische modificatie. “Over de juridische status van diverse technieken in de plantenveredeling wordt al jaren gediscussieerd in de Europese Unie, zonder dat er knopen worden doorgehakt”, zo klinkt het. 

Je kan niet zomaar alle genetisch gemodificeerde gewassen op een hoopje gooien: er bestaat een heel palet aan technieken en technologieën om de genetische samenstelling van een gewas te wijzigen. Voor sommige van die technieken heeft de Europese Unie strikte regels, maar voor andere – vaak jongere technieken – is de wetgeving nog niet zo strak omlijnd of zelfs onbestaand. Het is dan ook hoog tijd dat er knopen worden doorgehakt, zo vindt het Cogem, een onafhankelijke instantie die de Nederlandse overheid adviseert omtrent ggo’s.

“Doordat de Europese Commissie lang wacht met nieuwe regelgeving, hebben Duitsland en het Verenigd Koninkrijk al eigen regelgeving ingevoerd voor gewassen die zijn gemaakt met behulp van gerichte biotechnologische ingrepen”, zo klinkt het. “Die gewassen worden niet als genetisch gemodificeerd beschouwd. Zweden oordeelt bijvoorbeeld dat gewassen die met behulp van zogenoemde Crispr-Cas9 zijn ontwikkeld, niet onder de regels voor transgene gewassen vallen.”

Met de Crispr-Cas9-techniek kan op relatief eenvoudige wijze zeer gericht een verandering worden aangebracht in planteneigenschappen, zonder dat er sprake is van het inbrengen van eigenschappen van andere organismen. De techniek hoort volgens de trendanalyse van het Cogem bij de groeiende lijst van nieuwe technieken waarvan onduidelijk is of de producten onder de Europese ggo-regelgeving vallen en, zo ja, of ze mogelijk uitgezonderd moeten worden. Uitsluitsel van de Europese Commissie over deze technieken laat al enkele jaren op zich wachten, zo constateert het Cogem.

“Over de juridische status van diverse technieken in de plantenveredeling wordt al jaren in de Europese Unie gediscussieerd, zonder dat er knopen worden doorgehakt”, zo klinkt het. Eén van de technieken die in de trendanalyse worden aangehaald, is de zogenoemde RNA interference (RNAi), waarbij het mogelijk is om bepaalde erfelijke eigenschappen uit te schakelen. RNAi wordt gebruikt om de functie van genen te bestuderen en kent ook praktische toepassingen in de landbouw, of voor de ontwikkeling van geneesmiddelen. Het eerste gewas dat met behulp van RNAi resistent is gemaakt tegen insecten, is inmiddels op de markt.

Een ander heikel punt zijn de regels voor het octrooi op planten in relatie tot het kwekersrecht. Europees commissaris voor Interne Markt, Industrie en Ondernemerschap Elżbieta Bienkowska kondigde aan later dit jaar uitleg te geven bij de Europese octrooiregels, waardoor de kwekersvrijstelling moet worden gewaarborgd. Volgens de trendanalyse van het Cogem is het van belang te voorkomen dat er monopolies kunnen ontstaan, terwijl tegelijkertijd ook het intellectueel eigendom moet worden beschermd om innovatie te blijven stimuleren.