Door Greenpeace georganiseerd lek kan TTIP schaden

Geen enkel vrijhandelsakkoord zal de Europese normen over consumentenbescherming, voedselveiligheid of milieubescherming verlagen. Dat heeft eurocommissaris voor Handel Cecilia Malmström maandag nogmaals beklemtoond in een reactie op de door Greenpeace gelekte documenten over de onderhandelingen met de Verenigde Staten. "Alarmerende krantenkoppen" over die documenten zijn volgens haar veelal "een storm in een glas water". De Commissie erkent wel dat het lek het vertrouwen tussen de onderhandelaars flinke schade kan toebrengen.

Greenpeace lekte maandag een reeks documenten uit de onderhandelingen over een grootschalig Europees-Amerikaans vrijhandelsakkoord (TTIP) op de website ‘TTIP leaks’. De documenten bewijzen volgens de milieuorganisatie dat er wel degelijk goede redenen bestaan om bezorgd te zijn over de impact van het akkoord op milieu of de volksgezondheid. "Wij willen dat de onderhandelingen worden stopgezet om eerst de vele vragen te beantwoorden", reageert Joeri Thijs, woordvoerder bij Greenpeace België, op de onthullingen die de Nederlandse collega’s deden. "We roepen de onderhandelaars op de laatste, meest complete tekst te publiceren zodat een democratische discussie op een open manier gevoerd kan worden."

Volgens Greenpeace refereert geen van de hoofdstukken naar het recht de handel te reguleren ter bescherming van de gezondheid van mens, dier en plant en wordt het voorzorgsbeginsel opgegeven voor de door de VS gewenste benadering dat gevaarlijke stoffen niet verboden maar beheerd worden. In de ogen van Greenpeace krijgen grote bedrijven een belangrijke stem in het besluitvormingsproces terwijl maatschappelijke organisaties, het publiek en volksvertegenwoordigers in het duister tasten. Voorts waarschuwt Greenpeace op basis van de teksten dat klimaatbescherming moeilijker wordt.

TTIP-criticus Bart Staes vindt in de gelekte teksten bevestiging van de zorgen die de groene fractie en de milieucommissie in het Europees Parlement zich maken. "We wisten al dat de koers van de Europese Commissie dramatisch is, maar nu hebben we bevestiging dat de Amerikaanse niet veel beter is. Vandaag blijkt weer dat de verschillen tussen de VS en de EU op sommige vlakken onoverbrugbaar groot blijven. Als TTIP er toch komt, worden deze verschillen voortaan door bedrijven zelf overbrugd: via inspraak in elkaars wetgeving, via schadeclaims, zonder democratische controle. Dit is au fond geen strijd van Europeanen versus Amerikanen, dit is een strijd van al degenen die zien dat vechten voor democratische principes en het algemene belang op lange termijn belangrijker is dan de winst op korte termijn van enkele nu al veel te machtige multinationals."

"Ik doe niet aan het verlagen van normen", reageert Malmström op haar blog op de kritiek die losbrandt. Ze stipt aan dat Greenpeace "geconsolideerde teksten" lekte. Die weerspiegelen de onderhandelingsposities van de twee partijen, niet het uiteindelijke resultaat. Blijken die standpunten te ver uit elkaar te liggen, dan komt er ook geen akkoord op dat domein. "In die zin zijn vele alarmerende krantenkoppen een storm in een glas water." De Europese hoofdonderhandelaar Ignacio Garcia Bercero verwijst naar de documenten over landbouw, waaruit volgens hem duidelijk blijkt dat de EU niet wil onderhandelen over versoepelingen aan het Europees beleid rond genetisch gemodificeerde gewassen.

In andere gevallen zijn de conclusies van Greenpeace volgens Garcia Bercero "simpelweg verkeerd". Zo wordt er volgens hem wel degelijk verwezen naar het voorzorgsprincipe. Bercero erkent wel dat het lek "niet goed is voor het vertrouwen tussen de onderhandelaars". De EU maakt haar eigen onderhandelingsposities openbaar, maar de VS doet dat niet en verwacht dat de EU vertrouwelijk omspringt met de Amerikaanse input. "We moeten dit verder onderzoeken. Er is reden tot bezorgdheid dat deze documenten op die manier gelekt zijn.

"Het feit dat de teksten gelekt worden, is belangrijker dan de inhoud professor", meent professor Europees handelsbeleid Ferdi De Ville (UGent). Hij verduidelijkt dat Greenpeace de hand heeft gelegd op heel recente informatie uit de 12de onderhandelingsronde, maar niet de meest actuele uit de 13de onderhandelingsronde van vorige week. Alles samen worden bijna 300 bladzijden gelekt, hoogstens de helft van de teksten die momenteel uitgewisseld werden, weet professor De Ville. "Vaak staat er informatie in die we al kenden, nieuw is wel dat het gaat om zogenaamde geconsolideerde documenten, waarin hier en daar de positie van de Verenigde Staten in staat, en die hebben we nog niet kunnen inzien. De Europese Commissie heeft als reactie op het protest tegen TTIP al redelijk wat van haar documenten gepubliceerd."