Digitalisering maakt boerenbedrijf kwetsbaar voor cyberaanvallen, maar geen reden tot paniek

Een cyberincident bij de Nederlandse supermarktketen Albert Heijn leidde vorige maand tot een ontregeling van de logistiek en bevoorrading. Het gevolg: lege schappen met groenten, fruit en vlees. Deze maand werden tientallen Belgische supermarkten van Delhaize, Carrefour, Spar en Intermarché getroffen door een cyberaanval op hun koelinstallaties. Enkele weken daarvoor troffen hackers Franse supermarkten op dezelfde manier.

Hackers konden de temperatuur van koelkasten en diepvriezers vanop afstand verhogen, waardoor grote hoeveelheden voeding verloren gingen. De schade loopt bij sommige winkels op tot tienduizenden euro's. Deze week werden de cyberaanvallen op de koelinstallaties gelinkt aan Iraanse hackergroepen.

Dit roept de vraag op in hoeverre land- en tuinbouwbedrijven gevoelig zijn voor cyberaanvallen. Ook op land- en tuinbouwbedrijven zijn steeds meer toestellen verbonden met het internet. Denk aan een koelcel, klimaatcomputer, melkrobot, voederinstallatie of andere machines die je vanop een afstand kunt opvolgen of bedienen.

Moeten landbouwers zich daar zorgen over maken? “Waakzaam zijn is verstandig, panikeren hoeft niet”, reageert Robby Cloesen, consulent Digitale Innovatie Landbouw bij Boerenbond. Volgens Cloesen zijn het vooral de leveranciers van machines die het risico lopen op een aanval door een georkestreerde cyberaanval. “Door in te breken in hun systemen kunnen ze vele machines tegelijkertijd platleggen. Daarmee zouden cybercriminelen, eventueel vreemde mogendheden, de voedselvoorziening in een land in gevaar kunnen brengen. Daarnaast zouden ze op deze manier losgeld van de leveranciers kunnen eisen.”

Landbouwbedrijven lopen geen uitzonderlijk risico

De landbouwbedrijven an sich lopen volgens Cloesen minder gevaar voor een cyberaanval die het lamleggen van de voedselvoorziening tot doel heeft. Hij kent geen voorbeelden van landbouwbedrijven die recent slachtoffer waren van een cyberaanval. “Maar land- en tuinbouwbedrijven kunnen net zoals burgers wel geviseerd worden door cybercriminelen die uit zijn op geld.”

Boerenbedrijven lopen volgens de IT-specialist wel meer risico's dan andere kmo's en burgers. “Land- en tuinbouwbedrijven zijn vaak familiebedrijven waar de computers door de hele familie gedeeld worden en men dus dubbel gevaar loopt.” Om land- en tuinbouwers weerbaar te maken tegen cyberaanvallen, startte de landbouworganisatie dit jaar met vormingscursussen waarin de boeren gewezen worden op de risico's en aandachtspunten.

Volgens Cloesen zijn er een aantal maatregelen die boeren zelf kunnen nemen. “Je hoeft daarvoor geen IT-specialist te zijn. Met een aantal eenvoudige vragen en maatregelen kun je het risico al aanzienlijk verkleinen.” In een e-mail aan de land- en tuinbouwleden van Boerenbond geeft hij de volgende tips.

1. Weet welke toestellen verbonden zijn met het internet

   Begin eens met een rondgang op je bedrijf. Welke machines en installaties kan je via een app of computer opvolgen? Op welke toestellen kan een installateur vanop afstand inloggen? Dat zijn de systemen waarvoor het belangrijk is om te weten hoe de toegang geregeld is.

2. Vraag je installateur hoe de toegang beveiligd is

   Bij machines die vanop afstand bereikbaar zijn, hoef je zelf niet alle technische details te kennen. Vraag je leverancier of installateur gewoon: “Kan iemand van buiten mijn bedrijf toegang krijgen tot deze installatie, en hoe is die toegang beveiligd?” Vraag ook wie toegang heeft en of die toegang nog steeds nodig is.
   

3. Gebruik geen standaardwachtwoorden

   Een wachtwoord dat bij de installatie standaard wordt meegeleverd, verander je best. Ook voor machines en technische installaties geldt dezelfde regel als voor e-mail of internetbankieren: kies een sterk en uniek wachtwoord.
   

4. Zorg dat de installatie bijgewerkt blijft

   Machines bevatten vandaag ook software. Daarin kunnen na verloop van tijd beveiligingsproblemen ontdekt worden. Vraag daarom aan je installateur of leverancier wie verantwoordelijk is voor updates en of je installatie nog up-to-date is. Het Centrum voor Cybersecurity België noemt het tijdig bijwerken van dergelijke systemen expliciet als een belangrijke maatregel.
   

5. Zorg dat je merkt wanneer er iets fout loopt

   Voor een kritieke installatie zoals een koelcel is het sowieso belangrijk dat je snel gewaarschuwd wordt wanneer de temperatuur te hoog of te laag wordt. Kijk daarom ook na welke alarmen je krijgt en wat er gebeurt wanneer bijvoorbeeld de internetverbinding uitvalt of de installatie zich abnormaal gedraagt.
   

6. Weet wat je moet doen als het toch fout gaat

   Denk vooraf even na over wat je doet wanneer een belangrijke installatie plots niet meer normaal reageert. Kan je ze nog ter plaatse bedienen? Wie bel je eerst: de installateur, leverancier of IT-partner? Een eenvoudig plan en een paar telefoonnummers kunnen op zo’n moment veel tijd besparen.