China rekent op Belgische kwaliteit voor varkensvlees

Onder ruime persbelangstelling brachten Chinees ambassadeur Qu Xing en federaal landbouwminister Willy Borsus een bezoek aan de hoofdzetel in Kalmthout van varkensslachthuis Noordvlees Van Gool. Aanleiding voor hun bezoek is de exporttoelating voor Belgisch varkensvlees naar China. Noordvlees Van Gool is de tweede Belgische producent van varkensvlees die deze immense markt voor zich ziet opengaan. Na de ondertekening van het exportcertificaat van één van de ladingen werd een bezoek gebracht aan de ‘China-afdeling’ van het slachthuis. Vier miljoen euro wordt er geïnvesteerd in een verpakkingslijn en koelhuis dat onder andere varkenskoppen onder de beste omstandigheden klaarmaakt voor export naar China. Koppen zijn net zoals varkenspoten een delicatesse in China terwijl ze in Europa nauwelijks geconsumeerd worden.

De Chinese ambassadeur werd met het nodige eerbetoon ontvangen bij Noordvlees Van Gool in Kalmthout. Zo snel de handtekening was gezet onder het exportcertificaat, zoveel tijd en energie is er de voorbije jaren gestoken in het opbouwen van een handelsrelatie voor varkensvlees tussen België en China. Het West-Vlaamse slachthuis Westvlees was de eerste om zijn voet tussen de deur te steken. Nu gaat ook Noordvlees Van Gool zijn pijlen richten op China. In het verleden is gebleken dat het verre van evident is om China tot je klanten te mogen rekenen. De handelsgesprekken kenden in 2009 een eerste doorbraak met de ondertekening van een protocol. Vorige zomer zorgde de ondertekening van een memorandum door het Belgische en Chinese voedselagentschap voor een nieuwe mijlpaal. Aan dat akkoord waren onderhandelingen voorafgegaan waar de ambassades en de voogdijminister van het FAVV, Willy Borsus, bij betrokken waren. Ook Koning Filip deed zijn duit in het zakje door een staatsbezoek aan China waarbij 180 notabelen en ondernemers in zijn zog volgden.

Varkensvlees kan voortaan rechtstreeks naar China verscheept worden en maakt niet meer de omweg via Hongkong. Dat komt de transporttijd, de kostprijs en de voedselveiligheid ten goede. CEO Dirk Nelen spreekt de verwachting uit dat de Aziatische en in het bijzonder de Chinese markt binnen de twee jaar goed zal zijn voor 20 tot 25 procent van de totale export door zijn slachthuis. Het Kalmthoutse bedrijf exporteert maar liefst 70 procent van zijn productie. De belangrijkste afzetmarkten tot nu toe waren Duitsland en Polen. Wekelijks vertrekken er reeds tien containers van elk 26 ton van Kalmthout naar de haven om verscheept te worden naar China. Noordvlees Van Gool verwacht dat het na de ingebruikname van het nieuwe slachthuis in Oevel wekelijks 40 containers en op jaarbasis 56.000 ton varkensvlees naar China kan exporteren. Dit zou de totale exportwaarde verder doen stijgen tot 365 miljoen euro. Het slachthuis in Oevel, Sus Campiniae, wordt gebouwd in samenwerking met Vanden Avenne. Daardoor zal de slachtcapaciteit van de groep Noordvlees uitbreiden met het dubbele van de bijna 1,25 miljoen varkens die momenteel verwerkt worden.

CEO Dirk Nelen spreekt van een doorbraak die de ganse Belgische varkensketen positief kan beïnvloeden. Hij legt uit dat het de kunst is om voor elk deel van een varkenskarkas de beste – lees: meest lonende – bestemming te vinden. Aangezien het vijfde kwartier (varkenskoppen, poten, hart, lever, nieren, enz.) in Europa niet of nauwelijks gelust wordt, ligt verre export voor de hand. Chinezen smullen namelijk van koppen en poten en zijn bereid om daar ook voor te betalen. “Een consument betaalt in China 7 tot 8 euro per kilo voor varkenspoten”, weet Thierry Smagghe van het nieuw opgerichte exportverbond Belgium Meat Exports. Maar hij doet dat alleen voor een product dat dezelfde voedselveiligheid en traceerbaarheid geniet als varkenshammen bijvoorbeeld. Daarom benadrukt Smagghe dat export tegenwoordig een specialiteit op zich is en het al lang geen kwestie meer is van een uitweg vinden voor de minder waardevolle vleesdelen van een varkenskarkas. Hij heeft het over een mentaliteitsverandering in het productieproces om als Belgische producent te voldoen aan de wensen van een Chinese klant met een heel andere cultuur.

Voor varkenspoten lopen de gesprekken over sanitaire aspecten nog met China maar alvast voor varkenskoppen laat Noordvlees Van Gool zien dat je met alle delen van een varken meerwaarde kan realiseren. Alleen moet je het vertrouwen van je afnemers weten te verdienen en dat lukt niet als je het vijfde kwartier behandelt als slachtafval. Door nog eens vier miljoen euro extra te investeren in een verpakkingslijn en koelhuis voor onder meer varkenskoppen won Noordvlees Van Gool het vertrouwen van de Chinese autoriteiten. De exporttoelating geldt voor de koppen en organen (o.a. hart en nieren) van varkens die in ons land geboren, vetgemest, geslacht, versneden en verder verwerkt zijn. Het slachthuis van Kalmthout paste zijn productieproces aan om dit te allen tijde te kunnen garanderen. Als lid van FEBEV kon Noordvlees Van Gool daarbij rekenen op de ondersteuning van de Federatie van het Belgisch Vlees. Voorzitter Patrick Schilfers bedankte alle organisaties (Belgian Meat Office, Flanders Investment&Trade, enz.) die in ons land hun steentje bijdragen aan de exportsuccessen van de vleesindustrie.

De opportuniteit voor Belgisch varkensvlees in China komt op een goed moment want de varkenssector staat onder druk. Met Rusland viel twee jaar geleden een belangrijke afzetmarkt weg die net zoals China een uitkomst bood voor delen van het varken die niet overal gewild zijn. De vleesindustrie mag volgens Thierry Smagghe de hoop op een marktheropening niet opgeven. Hij verwijst naar de ruimte die gelaten wordt voor een compromis in een brief die de EU naar de Russische voedselautoriteit zond. Anderzijds kan Smagghe niet voorbij het feit dat specifiek voor varkensvlees een dubbel embargo geldt: het (politieke) handelsembargo maar daarbovenop ook een sanitair embargo vanwege het sluimeren van Afrikaanse varkenspest in Oost-Europa. De ervaringen met Rusland ziet hij als een goede les om de afzet te spreiden en als firma niet het leeuwendeel van de omzet te laten afhangen van één land, zelfs niet als dat land China heet. De Belgische vleesbedrijven die in het verleden 70 tot 80 procent van hun zaken in Rusland deden, hebben op een pijnlijke manier moeten ervaren dat zowel politieke als sanitaire eisen de handel bruusk kunnen verstoren.

Ook voor China komt de doorbraak in de varkensvleeshandel niets te vroeg. Door de stijging van de welvaart neemt de vraag naar dierlijk eiwit almaar toe. De binnenlandse varkenshouderij kan de vraag niet bijbenen omdat dierziekten roet in het eten strooien. Dirk Nelen legt uit dat de Chinese overheid de borstel haalt doorheen de zeugenstapel in de hoop de problemen met dierziekten de baas te kunnen. Qu Xing, de Chinese ambassadeur in België, hecht duidelijk veel belang aan vleeskwaliteit, voedselveiligheid én aan het bezoek van onze staatshoofden aan zijn land. Hij verklaart dat de strenge Belgische voedselcontroles zullen bijdragen aan een verdere verbetering van de Chinese voedselveiligheid. Xing laat ook niet na om in de verf te zetten dat China een groot, zelfs ’s werelds grootste, producent én consument van varkensvlees is. De agrarische handelsbalans van China klokte vorig jaar af op 187,56 miljard dollar waarvan ruim 117 miljard dollar import. De invoer van dierlijke producten vertegenwoordigt een waarde van 20,45 miljard dollar. Vorig jaar kocht China 778.000 ton varkensvlees op de wereldmarkt.

De aanwezigheid van de Chinese ambassadeur ziet federaal landbouwminister Willy Borsus als een signaal dat China veel belang hecht aan de goede handelsrelaties tussen beide landen. De exporttoelating voor significant grote volumes is volgens Borsus het resultaat van “een volgehouden inspanning sedert 2009 om aan de sanitaire eisen van China te voldoen”. Hij is duidelijk tevreden met deze opsteker voor een economisch belangrijke sector – in 2015 werden bijna 12 miljoen varkens geslacht – in nood. Noordvlees Van Gool noemde hij vanwege de performantie en investeringsdrang van het slachthuis één van de kroonjuwelen van de sector.

Zowel voogdijminister Borsus als FAVV-bestuurder Herman Diricks mochten een pluim op hun hoed steken voor het werk dat het Voedselagentschap in dit dossier verricht heeft. Borsus besloot om anderhalf miljoen euro vrij te maken voor de versterking van de exportwerking van het FAVV. De exportdienst heeft 13 nieuwe medewerkers aangetrokken. Diricks maakte ook werk van het digitaliseren van de exportcertificaten. Dat maakt de voedselketen niet alleen efficiënter maar ook fraudebestendiger. Volgens Diricks hebben de jarenlange gesprekken en bezoeken over en weer vertrouwen geïnstalleerd tussen België en China en in Belgische voedingsproducten. Zowel de autoriteiten als de operatoren uit de voedselketen wacht een belangrijke taak om het vertrouwen en de bestaande handelsrelaties uit te diepen.