Adviesraden struikelen over nieuwe aanpak zonevreemden

Het Instrumentendecreet biedt heel wat potentieel om de doelstellingen van het Witboek Beleidsplan Ruimte Vlaanderen te realiseren, maar dan is een “doordachte hertekening” nodig. Dat concludeert landbouwadviesraad SALV in een gezamenlijk advies met drie andere Vlaamse adviesraden (SARO, Minaraad en SERV). Onder meer bij de contract-convenantbenadering stellen zij zich vragen. Het is een nieuw instrument dat lokale overheden in staat stelt om op basis van een convenant met de Vlaamse overheid zonevreemde functies tijdelijk toe te staan. Gebeurt dat onverstandig, dan dreigen leegstaande hoeves onbetaalbaar te worden voor landbouwers.

Met het Instrumentendecreet wil de Vlaamse regering de beleidsdoelstellingen uitvoeren van het Witboek Beleidsplan Ruimte Vlaanderen. De convenant-contractbenadering is een nieuw instrument van ruimtelijk beleid. Het moet een oplossing bieden voor de talrijke niet-agrarische activiteiten die vandaag uitgeoefend worden in agrarisch gebied, en vaak niet compatibel zijn met het toepasselijk bestemmingsvoorschrift. Waar wenselijk tracht de contractbenadering die realiteit binnen een juridisch kader te brengen. Het convenant bevat een toetsingskader en de krijtlijnen waarbinnen de individuele gemeenten activiteitencontracten kunnen afsluiten met eigenaars die een bestaand gebouw in agrarisch gebied een andere invulling geven.

De Vlaamse adviesraden SALV (landbouw), SERV (economie), SARO (ruimtelijke ordening) en Minaraad (milieu) zien potentieel in het instrument, maar niet op de manier dat het nu is uitgewerkt in het Instrumentendecreet. Zij vragen om onder meer te onderzoeken welke meerwaarde een convenant heeft ten opzichte van de bestaande planningsinstrumenten zoals ruimtelijke beleidsplannen. Zoals het nu is uitgewerkt, betekent het een tijdelijke uitholling van bestemmingsplannen aangezien niet-compatibele niet-agrarische activiteiten in landbouwgebied tijdelijk worden geregulariseerd. De procedure voor goedkeuring is bovendien vrij licht in vergelijking met de opmaak van een RUP, met geen enkele vorm van milieu-effectenbeoordeling.

Ook voor de rechtszekerheid van burgers en omwonenden vinden ze het geen goede zaak. De beroepsprocedure krijgt de stempel ‘problematisch’: een uitbater van illegale, niet vergunbare activiteiten die een contract vraagt maar niet krijgt, kan in beroep gaan bij de Raad van State. Een belanghebbende derde die niet akkoord is met de afgifte van een contract heeft echter geen beroepsmogelijkheid.

Reconversie van leegstaande hoeves is volgens de Vlaamse adviesraden een veel complexere oefening dan het louter toekennen van zonevreemde functies aan bestaande bedrijfsgebouwen. “Een gecoördineerde aanpak is noodzakelijk”, klinkt het. Ze vinden de uitgewerkte regeling niet matchen met verdichting en herstel van openruimtefuncties, twee basisprincipes uit het Witboek Beleidsplan Ruimte Vlaanderen. Het regulariseren van bestaande constructies in agrarisch en parkgebied met invulling van illegale en nieuwe activiteiten – inclusief meergezinswoningen – ondergraaft dat. Het Witboek stelt net een strikt kader voorop voor nieuwe zonevreemde ontwikkelingen in de open ruimte en hergebruik van voormalige landbouwbedrijfsgebouwen.

Niet alle leegstaande hoeves komen volgens de adviesraden in aanmerking voor de invulling van zonevreemde functies. Leegstaande hoeves die nog een gebruikswaarde hebben voor land- en tuinbouw moeten maximaal voorbehouden worden voor de sector. Dat missen de adviesraden, want anders zullen agrarische activiteiten noodgedwongen plaatsvinden in nieuwe gebouwen in de open ruimte.

Meer info: Advies Instrumentendecreet