Arbeidsefficiëntie varieert sterk op melkveebedrijven

De twintig melkveebedrijven uit het Meetjesland en het Brugse Ommeland die via het project ‘Sterk met Melk’ het duurzaam karakter van hun bedrijfsvoering opmeten, zijn tot de vaststelling gekomen dat er onderling grote verschillen in arbeidsefficiëntie bestaan. Die blijkt te stijgen bij een toenemende bedrijfsomvang. Die correlatie komt vooral tot uiting bij het melken, het voederen, de jongveeverzorging, de administratie en het management.

Alle deelnemende bedrijven hebben begin september een week lang bijgehouden hoeveel tijd werd besteed aan de verschillende bezigheden op het bedrijf. Tijdens het groeiseizoen werden ook al de arbeidsuren voor de gras- en snijmaïsteelt geregistreerd. Van alle deelnemers zijn verder eveneens gegevens bekend over bijvoorbeeld het melk- en voedersysteem en het uitbestede loonwerk. De gemiddelde arbeidsefficiëntie stijgt naargelang de melkproductie op een bedrijf hoger is. Maar naast schaalgrootte spelen ook andere factoren een rol: de stijl van werken, de bedrijfsinrichting en het arbeidsaanbod op een bedrijf.

Per 100.000 liter melkproductie wordt 9,8 uur per week besteed aan het vee en de veeverzorging. Van deze tijd wordt ongeveer de helft gestoken in het melken, de overige uren gaan naar het voederen en de verzorging van zowel melkkoeien als jongvee. De arbeidsefficiëntie van het melken wordt voornamelijk bepaald door het aantal melkstanden in de mekstal. Doorgaans beschikken grotere bedrijven over meer melkstanden. De aanwezigheid van een opdrijfhek bij een tandemstal blijkt de tijdsbesteding voor het melken met ruim een uur per week en per 100.000 liter melkproductie te verminderen.

De arbeidsefficiëntie van het voederen wordt grotendeels bepaald door het aantal voederbeurten en door de voedermethode. De deelnemers aan ‘Sterk met Melk’ die een voermengwagen zonder autonoom laadsysteem gebruiken behalen de hoogste arbeidsefficiëntie. Deze landbouwers beperken zich meestal tot één voederbeurt per dag en de tijd die nodig is per voederbeurt is korter dan bij de andere gebruikte voedersystemen. De gemiddelde melkveehouder werkt per hectare ongeveer zeven uur aan zowel grasland als snijmaïs. De arbeidsefficiëntie van deze teelten wordt grotendeels bepaald door de perceelsgrootte en de afstand van de percelen tot de bedrijfszetel.

Grotere bedrijven besteden meer tijd aan het onderhoud van machines, installaties en onroerend goed. “Bedrijven met een hogere melkproductie zijn mogelijk sterker gemechaniseerd”, zegt projectcoördinator Diane Schoonhoven. Gemiddeld vergt het onderhoud 1,3 uur per week en per 100.000 liter melkproductie. Voor de administratie komt daar nog eens 1,2 uur bij. “Deze tijd lijkt evenwel te dalen naarmate de bedrijfsomvang toeneemt. Dat is verklaarbaar aangezien de administratieve taken niet afhangen van de bedrijfsgrootte”.(KS)