Vogeltelweekend zorgt voor goed en slecht nieuws: pimpelmees verdringt de huismus
nieuwsNatuurpunt organiseerde het afgelopen weekend editie 23 van Het Grote Vogeltelweekend. Een recordaantal Vlamingen telde mee vogels in hun tuin. Het waren er minstens 71.285, 33 procent meer dan vorig jaar. De vogeltellers zorgden voor goed en slecht nieuws. Voor het eerst duikt de pimpelmees de top drie binnen, meteen goed voor plaats twee. Op de derde plaats staat de huismus, maar die populatie gaat verder achteruit.
Pimpelmees bevestigt de verwachtingen
Met Het Grote Vogelweekend verzamelt Natuurpunt gegevens over tuinvogels. De duizenden tellingen geven belangrijke inzichten in de evolutie in vogelpopulaties in Vlaanderen. Met deze actie maakt de natuurorganisatie mensen ook attent op de natuur die zich vlak bij ons bevindt.
Voor het eerst sinds 2009 duikt de pimpelmees op in de top drie. Met 110.000 getelde exemplaren springt hij dit jaar van de zesde plaats in 2025 naar de tweede plaats. De koolmees staat op één en de huismus vervolledigt de top drie. “Deze telling bevestigt de hoge aantallen pimpelmezen die in de herfst al arriveerden in West-Europa en dus ook in Vlaanderen, en hier zijn gebleven om te overwinteren. Doordat ze hier voldoende voedsel vinden, worden ze niet gedwongen om nog verder zuidwaarts te trekken. Het feit dat veel mensen tijdens de winter vogels voederen in hun tuin, draagt daar wellicht aan bij”, zegt Bastiaan De Ketelaere, vogelexpert bij Natuurpunt.
Doordat pimpelmezen hier voldoende voedsel vinden, worden ze niet gedwongen om nog verder zuidwaarts te trekken
De huismus en de merel gaan opnieuw sterk achteruit
Een soort die al onze hulp kan gebruiken, is de huismus. Hun aantal in onze tuinen daalt jaar na jaar. Ondanks het recordaantal tellers, daalt het gemiddeld aantal mussen per telling met maar liefst 20 procent. “Huismussen voelen zich het beste thuis in tuinen waar ze broed- en schuilplaatsen en voldoende eten vinden. De inrichting van je tuin bepaalt in grote mate welke vogels zich er vestigen", legt De Ketelaere uit.
"Eenvoudige ingrepen als het aanplanten van struiken of hagen, kunnen voor de huismus het verschil maken. Daarnaast is het plaatsen van mussenkasten zeer nuttig, want door de renovatie van huizen verliezen ze helaas veel van hun broedplaatsen", aldus de vogelexpert. Niet alleen betere isolatie fnuikt de huismus. Gewasbeschermingsmiddelen in de landbouw zorgen voor minder insecten als voedingsbron. Ook de verharding in Vlaanderen speelt mee. In 2020 leefden er volgens het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek minstens 200.000 huismussen in Vlaanderen. Dat is een halvering van het bestand op 50 jaar tijd.
Ook het aantal merels per telling daalt nog verder met 7,9 procent. Waar ze tot 2016 nog in ruim 80 procent van de tuinen werd waargenomen, was dat in 2025 nog in 68 procent. Dit jaar daalde dat verder naar 63 procent.
Nieuw dieptepunt ondanks één miljoen getelde vogels
Tijdens het weekend werden er meer dan één miljoen vogels geteld, dat zijn er 123.000 duizend meer dan vorig jaar. “Die stijging is vooral te verklaren door het gestegen aantal tellingen. Het gemiddelde aantal vogels per telling daalt echter verder tot 19,4 en zakt daarmee voor het eerst onder de 20. Er hebben dit jaar dus meer mensen vogels geteld, maar het aantal vogels dat ze per tuin telden, is gedaald tot een nieuw dieptepunt.", klinkt het bij Natuurpunt.
Tijdens de vogeltelweek voor scholen telden 5.386 leerlingen van 332 klassen in 227 scholen ijverig mee. Dat zijn er ongeveer evenveel dan vorig jaar. De top drie van de meest getelde vogels is ook onveranderd. De zwarte kraai staat met het kleinst mogelijke verschil op de eerste plaats, op de voet gevolgd door de kauw. De houtduif vervolledigt de top drie. Ook hier daalt het aantal getelde vogels van 25,6 naar 23,2.
Tellers kunnen hun tellingen nog tot vrijdag doorgeven via www.vogelweekend.be
De top 10 in Vlaanderen (tussen haakjes de ranking van 2025)
Koolmees (2)
Pimpelmees (6)
Huismus (1)
Vink (3)
Houtduif (4)
Kauw (5)
Merel (7)
Ekster (8)
Roodborst (-)
Turkse tortel (9)
Weide- en akkervogels op historisch dieptepunt, broedvogels tonen licht herstel of blijven stabiel
AnalyseBeeld: François Van Bauwel
