Sociaal statuut voor zelfstandigen bestaat 50 jaar

Het is dit jaar vijftig jaar geleden dat zelfstandigen een eigen sociaal statuut kregen. In de loop der jaren is de sociale bescherming voor zelfstandigen stelselmatig uitgebreid. Zo zijn ze niet alleen verzekerd tegen grote, maar ook kleine risico's, liggen hun minimumpensioenen gelijk met die van werknemers, en kunnen ze sinds 2016 terugvallen op een overbruggingsuitkering om bepaalde probleemsituaties op te vangen. Het zelfstandigenpensioen blijft voor werkgeversorganisatie een belangrijk strijdpunt. 

Het sociaal statuut van de zelfstandigen trad officieel in werking op 1 januari 1968, maar de kiemen waren in de jaren ervoor al gelegd. De drie verplichte sociale verzekeringen werden in 1968 samengevoegd: gezinsbijslag, pensioen en geneeskundige verzorging. In 1970 werd vervolgens het Rijksinstituut voor de Sociale Verzekeringen der Zelfstandigen (RSVZ) opgericht. In de jaren daarna is de bescherming voor zelfstandigen stelselmatig uitgebreid: bijvoorbeeld in 1976 met het eerste forfaitaire pensioen, gevolgd door het vrij aanvullend pensioen in 1981, in 1990 met de moederschapsverzekering, in 1996 met de faillissementenverzekering, enzovoort.

"Toch blijft de sociale bescherming van zelfstandigen nog een stuk zwakker dan die van werknemers en ambtenaren", benadrukt gedelegeerd bestuurder Danny Van Assche van zelfstandigenorganisatie Unizo. "Daar moet verandering in komen." Unizo streeft niet naar een "big bang", maar wil bepaalde zaken prioritair aanpakken. Vooral een beter pensioen ligt gevoelig bij de zelfstandigen, zo blijkt uit een recente Unizo-studie. "Iedereen moet beseffen dat we de druk op de ketel zullen houden, net zolang tot onze zelfstandigen van een echt gelijkwaardige sociale bescherming kunnen genieten", zegt Van Assche.

Door de toepassing van een "correctiecoëfficiënt" krijgen zelfstandigen maar 66 procent van het pensioenrecht dat een werknemer op hetzelfde inkomen opbouwt, stelt Unizo. "Zonder die correctie zou een pensioen bijvoorbeeld 1.500 euro per maand bedragen. Met correctie ongeveer 1.000 euro. Een wereld van verschil." Unizo vraagt de afbouw en uiteindelijk afschaffing van die correctiecoëfficiënt. "Dat is onze volgende target in het pensioendossier."

Naar aanleiding van het 50-jarige bestaan van het statuut, wordt een campagne "Happy Independant's Year" gelanceerd, in samenwerking met het RSVZ en vijftig zelfstandigen. Dinsdagavond vindt in Bozar een viering plaats in aanwezigheid van koning Filip, premier Charles Michel en minister van Zelfstandigen Denis Ducarme. De campagne zal het hele jaar door gevoerd worden. Via een internetplatform van het RSVZ zal iedereen zijn ideeën voor het zelfstandigenstatuut kunnen doorgeven.