Analyse Greenpeace GLB: 40 procent van de EU-subsidies gaat naar één procent van de grootste boerderijen
nieuwsDe top één procent van de boerderijen ontvangt tot 40 procent van de landbouwsubsidies. Dat stelt een analyse van Greenpeace over de verdeling van GLB-subsidies (subsidies uit het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid, red.) in zes EU-landen. Twee derde van de GLB-subsidies komt terecht bij tien procent van de begunstigde landbouwbedrijven. "De EU moet het roer omgooien en haar landbouwbeleid afstemmen op de hedendaagse realiteit, waarbij publiek geld daadwerkelijk ten goede komt aan landbouwers die het nodig hebben en aan de planeet", klinkt het bij de milieuorganisatie.
Greenpeace analyseerde GLB-betalingen in Tsjechië, Denemarken, Duitsland, Italië, Nederland en Spanje voor het jaar 2024. Per land werd gekeken hoe de subsidies zijn verdeeld. De analyse toont aan dat GLB-betalingen sterk geconcentreerd zijn bij een groep kapitaalkrachtige spelers, vaak door hun omvangrijke grondbezit. “De tien procent grootste begunstigden krijgt gemiddeld twee derde van alle landbouwsubsidies. In elk onderzocht land gaat het om 59 procent tot 69 procent van het totaal”, aldus de milieubeweging.
In een notendop: subsidies uit de eerste pijler van het GLB
Het GLB bestaat uit twee pijlers: inkomenssteun en plattelandsontwikkeling. De eerste pijler is veruit de grootste en voorziet in een basisinkomenssteun per hectare voor actieve landbouwers. Wie dus meer land beheert, krijgt ook meer subsidies.
Aan die steun hangen ook enkele voorwaarden vast. Zo moeten landbouwers onder meer voldoen aan de zogeheten conditionaliteiten, een bindend pakket basisregels rond milieu, klimaat, bodem, water, dierenwelzijn en voedselveiligheid. Denk aan bufferstroken langs waterlopen, behoud van blijvend grasland, regels rond erosie of rotatie van gewassen.
Bovenop die basissteun kunnen landbouwers vrijwillig extra steun krijgen via eco-regelingen, bijvoorbeeld door bloemenranden aan te leggen of bodembedekkers te zaaien.
Volgens Greenpeace zou het GLB in dit landschap van toenemende uitdagingen een levenslijn moeten zijn voor landbouwers én natuur. “Het subsidiesysteem is goed voor ongeveer een derde van de EU-begroting. Het werd opgezet om landbouwinkomens te stabiliseren, plattelandsgemeenschappen te ondersteunen en de voedselvoorziening van Europa veilig te stellen”, aldus Greenpeace. “Hoewel het GLB heeft bijgedragen aan het versterken van de inkomens van landbouwers, heeft het onevenredig veel voordeel opgeleverd voor grote bedrijven en grondeigenaars. Die scheve verdeling vergroot de ongelijkheid op het platteland, stimuleert de industrialisering van de landbouw en schaadt natuur en klimaat, waardoor ook de veerkracht en de houdbaarheid van de voedselproductie onder druk komen te staan”.
Het probleem zit volgens de milieuorganisatie in “het fundamenteel gebrekkige ontwerp van het GLB, met niet gerichte, areaalgebonden betalingen als spil”. Europees publiek geld wordt daarbij verdeeld op basis van het aantal hectares, terwijl het volgens de organisatie zou moeten zijn op basis van de maatschappelijke en ecologische waarde van landbouwpraktijken.
Roer omgooien: steun voor kwetsbare landbouwers en de planeet
Het GLB loopt volgend jaar ten einde waardoor het politieke debat over de volgende GLB-hervorming al volop bezig is. “Een kans voor de EU om het roer om te vormen, om het GLB grondig te hervormen en het landbouwbeleid af te stemmen op de uitdagingen van vandaag”, stelt Greenpeace. “De steun moet terechtkomen bij wie ze echt nodig heeft: landbouwers in een kwetsbare economische positie, zij die in harmonie met de natuur werken en zij die de stap willen zetten naar duurzamere praktijken.”
Wie behoort tot de top tien procent?
Greenpeace focust in het rapport op een aantal bedrijven die behoren tot de tien procent grootste ondernemingen in de zes onderzochte landen. Zo behoort een bedrijf van één van de rijkste families van Duitsland, de Aldi-erfgenamen, tot de 30 grootste ontvangers van rechtstreekste GLB-steun in Duitsland. De Aldi-erfgenamen zouden tal van landbouwbedrijven en heel wat landbouwgrond bezitten. Greenpeace schat het areaal op 9.000 hectare en een jaarlijkse GLB-steun tussen de drie en de zes miljoen euro.
Ook in Italië spelen enkele dominante spelers een belangrijke rol in de landbouwsector. Het grootste landbouwbedrijf, Genagricola, is eigendom van een van de grootste financiële groepen ter wereld. Genagricola beheert meer dan 12.000 hectare landbouwgrond in Italië en Roemenië en produceert akkergewassen, wijn en vee. Via dochterondernemingen breidde het bedrijf zijn activiteiten verder uit naar zaden, meststoffen en dierenvoeding.
