Milieubeweging vindt vergroening landbouw loze belofte

Natuurpunt is zwaar teleurgesteld in de hervorming van het Europees landbouwbeleid. "De oorspronkelijke voorstellen zijn drastisch verwaterd zodat het akkoord een maat voor niets is", klinkt het. De organisatie hoopt dat de vertaling van het Europees akkoord naar de Vlaamse landbouwpraktijk alsnog voor win-winsituaties tussen landbouw, natuur en milieu zorgt. In heel Europa reageren milieu- en natuurorganisaties ontgoocheld.

Woensdag bereikten de Europese instellingen een akkoord over de toekomst van het landbouwbeleid. Bij Natuurpunt waren de verwachtingen hoog gespannen gelet op de grote uitdagingen voor de sector: "De broeikasgasemissies moeten naar beneden evenals het overvloedig mest- en pesticidengebruik dat bodem en water vervuilt. Om ook een antwoord te bieden op de drastische landschapsverandering waardoor miljoenen vogels verdwenen, streefde de Europese Commissie naar een vergroening van het  landbouwbeleid."

Het akkoord ontnuchtert Natuurpunt: "De maatregel om een deel van de akkers in te richten met hagen, poelen en bloemenranden is volledig uitgehold. Vanggewassen, groenbemesters en korte omloophout komen nu ook in aanmerking, maar hebben weinig of geen meerwaarde voor de biodiversiteit." Natuurpunt bepleit het principe 'publiek geld voor publieke diensten', wat zoveel wil zeggen als een vergoeding voor de inspanningen die landbouwers leveren aan de samenleving. Denk bijvoorbeeld aan extra waterberging, landschapsonderhoud of zorgverlening.

"Dit akkoord komt hier helemaal niet aan tegemoet", oordeelt Natuurpunt. "Het zal de natuur in landbouwgebied nog meer onder druk zetten en is op sommige punten zelfs een stap achteruit ten opzichte van het huidige landbouwbeleid." Voor de organisatie is de vertaalslag door de Vlaamse regering nu cruciaal. "Gebruik de beleidsruimte die er is om samen met de landbouwsector en de milieubeweging te zoeken naar een landbouwbeleid dat tegelijkertijd de doelstellingen voor natuur en milieu realiseert en inzet op de leefbaarheid van de sector", luidt het advies. 

Andere milieu- en natuurorganisaties reageren minstens zo afwijzend op het GLB-akkoord. Ze zijn het er allemaal over eens dat de beleidsmakers de beloofde vergroening van het Europees landbouwbeleid niet realiseren. "De gevestigde belangen komen als winnaar uit dit akkoord. Het resultaat is een landbouwbeleid dat belastinggeld blijft opslorpen maar de milieu-impact van de sector amper zal verminderen", verklaart de Europese koepelorganisatie BirdLife.

De pleitbezorgers van een duurzamer landbouwmodel kunnen zich duidelijk niet terugvinden in het akkoord. De vergroening zoals voorgesteld door de Europese Commissie stemde hen hoopvol, "maar van maatregelen zoals het inrichten van ecologisch focusgebied blijft amper iets over". Volgens BirdLife zou elke landbouwer nochtans ruimte moeten reserveren voor natuur, niet alleen om de biodiversiteitsdoelstellingen te behalen maar ook om onze voedselzekerheid op lange termijn te beschermen.

Friends of the Earth gaat nog een stap verder en noemt het GLB-akkoord "het minst groene van de laatste decennia" en "een ramp voor het milieu, kleinschalige boeren en ontwikkelingslanden". De milieu-organisatie verwijt de Europese politici dat zij de vergroening van het landbouwbeleid aan de kant schoven om zoals vanouds het merendeel van het budget te besteden aan industriële landbouw. "Dit vernietigt de biodiversiteit en kleinschalige landbouw in Europa en schaadt ontwikkelingslanden via het exploiteren van goedkope grondstoffen (b.v. ggo-soja uit Latijns-Amerika) en het dumpen van Europese landbouwproducten op overzeese markten."

Een aantal elementen die haar tegen de borst stoten, licht Friends of the Earth uit het akkoord: "Meer dan 30 procent van het Europese landbouwareaal wordt vrijgesteld van de vergroeningsmaatregelen. Teeltdiversificatie is één van de drie maatregelen, maar teeltrotatie ontbreekt. Een ruime vruchtwisseling is nochtans goed voor het milieu. Positieve punten zoals het specifieke beleidskader voor kleinschalige landbouwbedrijven blijven helaas optioneel voor de lidstaten. Voor de grootschalige landbouwbedrijven ligt het voorgestelde plafond van inkomenssteun (300.000 euro per jaar) veel te hoog."

Meer info: 'Is this CAP reform good for...?'-poster van de milieuorganisaties & Birdlife Europe's tests for a greener CAP