Crisis in varkenshouderij is Europees probleem

Niet alleen in Vlaanderen hebben varkenshouders het zwaar. Ook in Nederland, Polen, Duitsland en Denemarken zitten varkenshouders in zwaar weer. De biggenprijs zit dan wel in de lift, de crisis is zeker nog niet voorbij, zo analyseert het Nederlandse Boerderij. Ingewijden vrezen dat dit jaar net zoveel varkenshouders stoppen – hetzij vrijwillig, hetzij gedwongen – als in 2015, zo klinkt het. In Denemarken bleef de zeugenstapel onveranderd in 2015, in Duitsland zakte het aantal zeugen voor het eerst onder de twee miljoen en in Polen zet de krimp zich door.

Dat de Europese varkenshouderij met een structurele crisis heeft af te rekenen blijkt uit een vergelijking van de situatie in enkele lidstaten. Voor Vlaanderen werd de crisis op deze website al uitgebreid geanalyseerd, en werd ook bericht over de denkoefening die landbouwminister Schauvliege lanceerde tijdens een heuse varkenstop. Maar ook bij onze noorderburen, in Denemarken, Duitsland en Polen zit de sector in slechte papieren.

De Deense zeugenstapel bleef ondanks de enorme exportafhankelijkheid en lage biggenprijzen in het crisisjaar 2015 steken op 1,25 miljoen dieren. De Denen exporteerden afgelopen jaar 11,6 miljoen biggen. Met 450 zeugen gemiddeld zijn de Deense bedrijven relatief groot. Maar groot is niet zaligmakend. Zo ligt het percentage eigen vermogen van veel bedrijven gemiddeld onder de 10 procent, wat de onafhankelijkheid van de varkensproducenten sterk beperkt. 

Daarbij komt dat door de financiële crisis, acht jaar geleden, de grond sterk in waarde is gedaald. De grondgebonden Deense bedrijven kunnen hun varkensbedrijven hierdoor nauwelijks financieren. Voor de toekomst wordt ingezet op een verdere schaalvergroting. Experts zien weinig perspectief voor bedrijven met minder dan 300 zeugen. Binnen de vleesvarkenshouderij lijkt voorlopig ook geen einde te komen aan de daling van het aantal dieren: in 2015 werd een daling genoteerd van 3,1 procent tot 3,1 miljoen dieren.

In Duitsland, het grootste varkensvlees producerende land in Europa, zakte het aantal zeugen voor het eerst onder de twee miljoen, een daling van 3,8 procent vergeleken met eind 2014. De zeugenstapel krimpt het sterkst in de zuidelijke deelstaten. In de Duitse vleesvarkenshouderij kromp de vleesvarkensstapel vorig jaar met 3,6 procent tot 12 miljoen dieren, en het einde is volgens stemmen uit de sector nog niet in zicht. Veel bedrijven zijn financieel ongezond en de productie is nog lang niet kostendekkend, zo klinkt het.

In Polen krimpt de kleinschalige varkenssector al tien jaar en ontstond een gat dat onder meer werd opgevuld door de Belgische varkensvleesexporteurs. Afgelopen jaar halveerde het aantal zeugen zelfs tot onder de één miljoen dieren. De gemiddelde bedrijfsgrootte bedraagt ondertussen vijftig varkens. De verwachting is dat de zelfvoorzieningsgraad van Polen verder zal afnemen. De Poolse importbehoefte zit al boven de vijf miljoen biggen jaarlijks. 

Wat brengt de toekomst? Prijsherstel op Europees niveau als gevolg van een kleiner aanbod vleesvarkens wordt op zijn vroegst in de tweede helft van dit jaar verwacht. Slachterijen en marktexperts houden tot die tijd rekening met prijsdruk als gevolg van een groot vleesvarkensaanbod. Dat terwijl de zeugenhouderij het juist van de eerste helft van het jaar moet hebben. De biggenprijs trekt wel aan, maar zat eind januari nog niet op een kostendekkend niveau voor de meeste bedrijven.