"Bodem heeft nood aan geïntegreerd lange termijnbeleid"

Bio moet meer opbrengen en de gangbare landbouw moet de bodemvruchtbaarheid verbeteren, stellen onderzoekers van Oxford en Cambridge. “Een vruchtbare bodem is een eerste stap naar een kansrijke toekomst met agro-ecologische landbouw en enkel te bereiken met een geïntegreerd lange termijnbeleid”, oordeelt BioForum. De bioboeren kijken ook naar de beleidsmakers om de eigen opbrengsten op te krikken.

De resultaten van de studie doen volgens BioForum, de koepelorganisatie van de biologische landbouw en voeding, vragen rijzen welk landbouwmodel haalbaar is in de toekomst. Biologische landbouw is sterk georiënteerd op bodemvruchtbaarheid. Als de gangbare landbouwsector haar milieu-impact wil verlagen door aan de bodemvruchtbaarheid te werken, is BioForum daar een groot supporter van. Zo’n verandering vraagt volgens de organisatie “moedige en verregaande wijzigingen”.

Weersomstandigheden worden extremer en de aanvoer van fosfor zal binnenkort opdrogen. “Hiermee aan de slag gaan, vraagt verschillende maatregelen die niet altijd resultaten geven op de korte termijn. Bodemvruchtbaarheid is namelijk een waardevol maar ingewikkeld samenspel tussen vruchtwisseling, inzaaien van groenbemesters, inzetten van vlinderbloemigen en humusopbouw door gebruik van bestendige organische stof. Ook het type grondbewerking speelt een beslissende rol.”

Beleidsmaatregelen rond waterkwaliteit, biodiversiteit, klimaat en erosie zijn allemaal verbonden met bodemvruchtbaarheid, maar worden nu – tot spijt van BioForum – nog afzonderlijk benaderd. “En bij de vraag wat minder kunstmest en investeren in de bodem financieel opbrengt, ziet men de voordelen zoals lagere waterzuiverings- en erosiekosten over het hoofd.” Beleidsmakers zouden bio ook als een ‘bodemecosysteemdienst’ kunnen zien, klinkt het nog. Kortom, een pleidooi voor meer samenhang en systeemdenken waarvan de vruchten pas op langere termijn geplukt worden.

Opmerkelijk, de bioboeren steken ook de hand uit naar hun gangbare collega’s om kennis te delen. Volgens BioForum wordt nog te snel gedacht dat landbouwpraktijken die werken voor bio, niet relevant kunnen zijn voor gangbaar. De zogenaamde 'bodemvruchtbaarheidswetenschap' is momenteel versnipperd bij enkele Vlaamse onderzoekers. BioForum pleit voor de oprichting van een 'Bodem Kennisloket' dat kennis vanuit diverse hoeken verzameld en omzet in praktijkgerichte toepassingen.

De Britse studie vergelijkt de milieu-impact van bio en gangbaar en ziet daarbij ook verbeterpunten voor bio, namelijk hogere opbrengsten en een beter beheer van de nutriëntencyclus. Volgens BioForum hebben de beleidsmakers andermaal de sleutel (“meer momentum en middelen”) in handen.

“Het mestdecreet is niet gunstig voor de opbouw van organische stof op bedrijfsniveau. Nét zo kan het opbrengstpotentieel van bio verbeteren. Dat de opbrengsten en nutriëntencyclus niet altijd hun optimaal niveau bereiken, is ook te wijten aan het kleine aantal bioboeren. Zorg als overheid ook dat bioboeren toegang hebben tot geschikte machines en machines kunnen delen. En verschaf (nieuwe) boeren toegang tot grond via modellen van associatieve economie en burgerparticipatie”, besluit BioForum zijn aanbevelingen.